سپید سیاه ارغوانی

سلام

2011-03-20T11:39:00.004+03:30

به علت فیلتر شدن وبلاگ در این دامنه وبلاگی با همین نام
در دامنه ی بلاگ فا راه اندازی کردیم تا دوستانی که امکان
دسترسی به مطالب را ندارند به آنجا مراجعه کنند।.
که امیدواریم به صورت موقتی باشد!

http://roadni.blogfa.com/

...

شعری از حسین منزوی

2011-03-19T19:40:00.000+03:30

نام تو را نمی دانم

آری

اما می دانم

گل ها اگر که

نام تو را

می دانستند

نسل بهار از این سان

رو سوی انقراض

نمی رفت

شعری از روزبه سوهانی

2011-02-20T04:06:00.003+03:30

شیهه از کوچه پر به نعش خیابان می کشد
شیهه از کوچه پر
به یالهای آخر خیابان
سم به شهر می کشاند
پر از شیهه می چکد
بال ها به کوچه

در به باد بوی نعش می کشاند

گلوله ای

شیهه از یالهای شهر می پراند

روزبه سوهانی

پیشنهاد : قطعه ی راپسودی مجار در انتهای صفحه

2011-02-19T03:37:00.001+03:30

حکایت پیچاپیچ امیدی غم انگیز

حکایت

ما

و

روزها و ...

.

بریده شعری از شاملو

2011-02-17T22:26:00.001+03:30

ما

بی چرا زندگانیم

آنان

به چرا مرگ خویش آگاهانند

...

بریده شعری از حافظ

2011-02-16T00:12:00.001+03:30

به روز واقعه

تابوت ما

ز سرو کنید

.

شعری از کسری عنقایی

2011-02-11T01:16:00.000+03:30

شمعدان شیشه‌ای

با منگوله‌هایش،

تاقچه‌ غبارگرفته

با اسبی زنگ‌زده كه بر دو پای خویش ایستاده است.

و شعله‌ چشم‌های میشی‌رنگ.

اینك كبوتران خیس

روی لبانِ بودا عشق‌بازی می‌كنند،

باران شاید ببارد

شاید هم نه.

و من

حتی اگر به روح منجمد حیات تو دست‌یابم

نخواهمت یافت.

تو در تمام شمعدان‌های شیشه‌ای

پراكنده شده‌ای.

و آسمان

نه می‌بارد

و نه نمی‌بارد.

شعری از کسری عنقایی

2011-01-29T03:15:00.001+03:30

آتش

تو را فرا می‌گیرد،

خاك

افسانه‌هایش را زمزمه می‌كند،

راهب

ردای زعفرانی‌اش را

بر دوش می‌اندازد

هنگامی‌كه حیات از تو دریغ می‌شود.

اینجا

درختی به تقدیر سوختن

تن می‌دهد،

راهب

اشكش را با گوشه‌ی ردا پاك می‌كند،

كرمی در خاك فرومی‌رود،

كركسی در آسمان

نیمدایره‌ای رسم می‌كند

و فرودمی‌آید،

و من در شعله‌های آتش

تو را دوست می‌داشتم،

در خاك

در درخت

تو را دوست می‌داشتم،

در منقار كركس

در دهان كرم

تو را دوست می‌داشتم.

...

2011-01-22T23:47:00.000+03:30

هر چه از این شعر دورتر می شوی

کوچه های بیشتری خانه را گم می کنند

و زمین

تمام برف های بدون تو را

به کفشهای من

بر می کرداند

روزبه سوهانی

بازخوانی

2011-01-22T11:55:00.002+03:30

سلام
...................

به زبان روزمره،زبان ادبی و آشنایی زدایی رسیدیم.
هر روز یکدیگر را می بینیم ، از کنار هم می گذریم و گاه با هم حرف می زنیم.
و اینجاست که زبان به صورت خودکار عمل می کند.
یکی از مهمترین مباحث در زمینه ی زبان شناسی مبحث "محورها ی همنشینی و جانشینیست"
که به نوعی تمام اتفاقات و کارکرد ها ی زبانی در غالب این دو محور قابل بررسی هستند.
سوسور برای توضیح آن از مثال منوی رستوران استفاده می کند.
به این صورت که هنگامی که ما با منوی یک رستوران روبرو می شویم
در محور همنشینی با انتخاب نوع کنار هم قرار گرفتن گزینه ها روبروییم
به عنوان مثال :" نوشیدنی+پیش غذا+غذای اصلی+دسر" که می توانیم ترتیب آنها را انتخاب کنیم.
و در محور جانشینی با انتخاب انواع مختلف هر کدام روبروییم که میتواند برای هر کدام گزینه های
متفاوتی وجود داشته باشد.
اساس تفاوت میان زبان روزمره(معیار) و زبان ادبی در همین دو محور قابل بررسیست.
و همین طور مفهوم آشنایی زدایی.
به این معنی که هر زبانی دارای قاعده هایی در حوزه ی این دو محوراست
و اساس قواعد را این تعریف که "زبان وسیله ایست برای برقراری ارتباط و انتقال
مفاهیم از ذهنی به ذهن دیگر" شکل می دهد.
برای مثال به سه جمله ی زیر دقت کنید:
1.شد اتوبوس و پلیس را جلوی گرفت راه بندان
2.پلیس جلوی اتوبوس را خواهند گرفت و راه بندان می شوند
3.پلیس جلوی اتوبوس را گرفت و راه بندان شد
که در اولی خطایی در محور همنشینی صورت گرفته و در دومی در جانشینی که هر دو
سبب مخدوش شدن معنای جمله و همینطور هدف استفاده از زبان به عنوان وسیله و ابزار انتقال
معنا و مفهوم شده اند.
و آشنایی زدایی از همینجا آغاز میشود.
اما نکته ی بسیار مهمی که لازم است به آن اشاره کنم : که این لزوما به معنای
پیش رفتن به سوی بی معنایی نیست بلکه حرکتیست به منظور هر چه گسترده تر کردن
دایره ی دلالت های معنایی یک اثر و به نوعی امکان حضور مخاطبان به عنوان سازنده گان
معنا ها ی متفاوت از یک اثر و نه به عنوان گیرندگان معنایی واحد.
*که از نظر من از مهم ترین مشخصه های زبان شعر است.
شکلوفسکی وظیفه ی شاعر را از میان بردن نیروی عادت می داند
و هنر را به معنای ویرانی سویه ی خودکار ادراک.
برای بیان بهتر، از یک مثال استفاده میکنم.
جمله ی زیر را در نظر بگیرید:

1- من تو را دوست دارم

این جمله در حالت معیار و مطابق با قواعد قرار دارد.
و من قصد دارم مرحله به مرحله تغییراتی در آن ایجاد کرده و نتایجش را بررسی کنم.

2-دوست دارم تو را من

حالا با تغییر در محور همنشینی زبان از حالت معیار خارج می شود و وارد زبان ادبی
می شویم اما نه زبان شعر! و این نکته ی بسیار مهمیست(ارجاع به *)

3-شانه هایم تو را دوست دارند

حالا اتفاقی می افتد،چیزی سر جای خودش نیست،جایی که ذهن ما انتظارش را
می کشیده تا معنا و مفهومی روشن را دریافت کند،مکثی در ذهن رخ می دهد
مکثی که مخاطب را درگیر و وارد جمله می کند چون معنا به راحتی و طبق قاعده
به او منتقل نشده، و این همان مکث هنریست.که به نوعی در جمله ی 2 هم شاهدش هستیم.
اما شاید هنوز هم تاویل اثر و کشف مجاز ایجاد شده بین "شانه ها" و "من" دشوار
نباشد و دایره ی دلالت های معنایی چندان شعاع وسیعی نداشته باشد.

4-شانه هایم نگاهت را دوست دارند

و شاید دایره کمی وسیع تر و هنوز تفاوت ها در حوزه ی محور جانشینی
و مکثی بیشتر.
موکاروفسکی می گوید:" تنها هنر شعر به ما اجازه می دهد کنش زبان را در تمامیتش
تجربه کنیم. شعر، زبان را نه همچون نظامی ایستا، بل به سان نیرویی آفریننده آشکار میکند"

5-نگاهت را دوست دارند شانه هایم

اکنون تغییر در هر دو محور صورت گرفته است و این جابجایی به موسیقی درونی اثر کمک می کند
و فاصله ای که بین "دارند" و "شانه هایم" می افتد به بار عاطفی اثر می افزاید.
و باز موکاروفسکی می گوید: "بدون سرپیچی از قاعده های زبانی شعر وجود نخواهد داشت"

6-نگاهت را فریاد می کشند شانه هایم

و تغییر فعل در محور جانشینی که اینجا باعث تغییر فعلیت از دوست داشتن به فریاد کشیدن
شده اما در زمان اثر تغییری ایجاد نکرده . فعل به دلیل همین ایجاد زمان در اثر از اهمیت
زیادی برخوردار است.
.
.
.
و شاید در آخر: عریانی دور نگاهت را فریاد می کشند شانه هایم

واینجاست که با دایره ی وسیع تری از دلالت های معنایی روبرو می شویم،
با مکثی عمیق تر،با لزوم بازگشت وبازخوانی و زندگی کردن با اثر و شاید پویایی آن در طول زمان.
و نکته ی بسیار مهم اینجاست که تاویل اثردیگر لزوما به معنا و مفهوم جمله ی 1 باز نخواهد
گشت ؛ **این همان نکته ی بسیار مهم در باب زبان شعر است که حتی می تواند اثر را
برای مولف هم تازه کند و او را به جمع مخاطبان بفرستد .
و اینجاست که زبان بسیار برجسته می شود .
(این تنها مثالی برای روشن شدن موضوع بود و نه به این معنی که شعر به این شکل مکانیکی
و مرحله ای شکل میگیرد و ساخته می شود!!)

و شاملو می گوید:
من با نخستین نگاه تو آغاز شدم...
و رویایی می گوید:
من با سفر سیاه چشم تو زیباست
خواهم زیست...
و اسماعیل شاهرودی می گوید:
چشمان تو
دروازه های تکرار شرق
و دستانت
طراوت گلدسته ها را
می سراید...
و منوچهر آتشی می گوید:
فردا که چشم بگشایم
از تپه ی روبرو سرازیر خواهی شد...
و احمدرضا احمدی می گوید:
جوان بودم
و دستان تو را
ای یارم
برای ادامه ی روز
کافی می دانستم...
و باز شاملو می گوید:
بر شانه ی من
کبوتریست
که از دهان تو آب می خورد...

.............................................................
و در آخر ذکر نکته ای ضروریست تا بابی برای مطالب آینده باشد:
اینکه هر مقوله ی آشنایی زدایی شده ای ممکن است تکراری و آشنا بشود!
که مساله ایست قابل تامل و گفتگو
به امید آینده...
...............................................

روزبه سوهانی

اثری از محمدرضا عربیارمحمدی

2011-01-20T12:29:00.002+03:30

بیراهنت را حلق آویز نکن

برچمی که از هیچ میله بالا نرفته است

جز چوب لباسی اتاق من

که به انتظارت ایستاده ایم .

وبلاگ شاعر

بازخوانی

2011-01-18T14:33:00.000+03:30

نکته ی اول:
.....................................
به استفاده ی کودکان از زبان دقت کنید
آنجا که ما را به خنده وا می دارند
چه اتفاقی رخ میدهد!؟
چیست که باعث خندیدن ما می شود!؟
( اینجا منظور خود زبان است و نه لحن و صدا)
کودک تا زمانی که ساختار زبان را به عنوان نظامی قاعده مند نشناخته است
استفاده ای کاملا شخصی و قانون شکنانه از آن می کند...
و این قانون شکنی و آشنایی زدایی ناخواسته است که ما را به خنده وا می دارد.
و راز این قانون شکنی در همان دو محور پیشین قابل بررسیست؛
همنشینی و جانشینی...
گزینش و ترکیب...
که به نوعی زبانی یکسر شخصی برای کودک می آفریند
با نشانه ها یی شخصی.
به عنوان مثال با تغییردر محور همنشینی یک واژه:

سوسک تبدیل به سوکس می شود

و یا در جانشینی:

کتک تبدیل به تتک

و به همین شکل با جمله ها هم روبرو می شویم
به عنوان مثال در محور جانشینی و گزینش به جملاتی شبیه به این بر می خوریم:

یه بستنی دوست دارم

که اینجا کودک به جای "خیلی زیاد" که هنوز برایش جا افتاده و درک شدنی نیست
دست به گزینش جایگزینی می زند ، گزینش نشانه ای شخصی.
...................................

نکته ی دوم:

به چه زبانی می پوشیم ؟
به چه لباسی می خندیم؟
آیا می توان با توجه به همان دو محور به بررسی پوشاک پرداخت؟!
و این پژوهشی است که بارت انجام داده.
زیرا پوشاک می تواند جنبه ای نشانه شناسیک و دلالت گون داشته باشد.
و با همان دو محور قبل به این بررسی پرداخته.
به این شکل که در محور همنشینی(ترکیب) با قواعدی روبرو هستیم و در
محور جانشینی(گزینش) نیز با قواعدی که این قواعد می توانند هنجارها
و یا قوانینی با عناوین مختلف باشند(مذهبی و ...)
وطبعا در فرهنگها و جوامع مختلف متفاوت.
و در هر کشور با حدود آزادی متفاوتی در هر محور.

به عنوان مثال یک شهروند اروپایی می تواند در حوزه ی
ترکیب، کت و شلوار بپوشد یا شلوارک و پیراهن و یا ...
و در حوزه ی گزینش با انتخاب طرح ،مدل و شکل هر کدام روبروست
که بارت اولی را همچون زبان و دومی را همچون گفتار
(به نوعی استفاده ی شخصی از زبان) می داند.

دایره ی محدوده ی این انتخاب در هرمنطقه متفاوت است.
مثلا در جنگل های آمازون اصولا دایره تعطیل از آن طرف!!
و در کشوری دایره تعطیل از این طرف!!

*و در نتیجه به این نکته ی مهم می رسیم که:حدود هنجارشکنی که به
نوعی تخطی از قواعد این دو محور است(به شکل ادبی آشنابیی زدایی)
در هر منطقه متفاوت خواهد بود.
به عنوان مثال پوشیدن کت و شلوار در قبیله ای در آمازون همانقدر
هنجارشکنانه است که اتصال مقادیری برگ به خود در اروپا(که البته
جاهایی امکانش هست!) و نصب عینک بر بام پیشانی دربلادی دیگر!!
و شاید هر سه برای مردم آن منطقه خنده آور و یا تعجب انگیز
(البته دوتای اول از آنطرف و سومی از اینطرف!)

..............................................
نکته ی سوم:

به چه زبانی می خوریم؟
به چگونه خوردنی می خندیم؟

که شباهتی بسیار با پوشاک دارد.
به این معنی که هر فرهنگ و منطقه ای زبان خود را دارد
و باز در دو محور قابل بررسی
که قواعد این دو محور فرهنگ غذایی منطقه ای را تشکیل می دهند.
و خود نتیجه ی پیشینه ای تاریخی ، اجتماعی، اقتصادی و ...
و قواعد در منطقه های مختلف متفاوت و در نتیجه فرهنگ ها متفاوت.

به عنوان مثال ممکن است در کشوری در محور ترکیب به صورت:
پیش غذا+غدای اصلی+دسر+نوشیدنی باشد
و در کشوری:
نوشیدنی+غذای اصلی+دسر
و هر دو با امکان انتخاب های متفاوت در محور گزینش.
و حتی گاه قواعدی در محور گزینش.
به عنوان مثال خوردن چند نوشیدنی خاص و یا استفاده از سوپ
به عنوان پیش غذا در یک کشور یا منطقه.

و باز با توجه به این مطالب شکل ها ی آشنایی زدایی قابل بررسی است.
که با به هم ریختن قواعد این دو محور اتفاق می افتد.
و به عنوان مثال خوردن قهوه به همراه آبگوشت در جایی همانقدر تعجب برانگیز
می شود که خوردن دوغ با پیتزا.
* البته یک نکته ی بسیار مهم اینکه درست همچون ادبیات همین مقوله های نا آشنا
و شاید در ابتدا تعجب برانگیزبه مرور زمان می توانند آشنا
و در نتیجه تبدیل به فرهنگ جامعه ای شوند.

.........................................
و دست آخر نکته ی چهارم

و پرسش ها ی پیش رو:
-شباهت ها ی کودک و هنرمند چیست؟ تفاوت ها کدام است؟
-زبان شخصی چیست؟
-آیا زندگی زبانی شخصی دارد؟
-محدوده ی فردیت کجاست؟
-ما با چه فرهنگی زندگی میکنیم؟
-تولید فرهنگ چگونه است؟ و انتقال آن چگونه؟
-رابطه ی آزادی با زبان جیست؟
و...

......................................................
این مطالب به عنوان جرقه هاییست برای آغاز فکر و گفتگو
و به دلیل اهمیت زمان در این روزگار تا حد ممکن خلاصه...
به امید ادامه و همراهی...

روزبه سوهانی

قديمي اما نزديك ، بپذير! ا. م

2011-01-11T01:53:00.002+03:30

تو فكر كن كه نخوابيده است ساعت بختم
به پاي عهد شكسته هنوز محكم و سختم

هنوز ماه ندارم كه توي حوض بيافتم
هنوز خواب ندارم و هيچ قصّه نگفتم

تواشتياق دروغي خطاست چيدن عشقت
چه انتظار محالي ست ميوه دادن عشقت!

عجيب نيست اگر تو به احتياج بخندي
به بي بيِ دلِ تنگم به حكمِ خاج بخندي

تو تازه اوّل راهي و تازه دلهره داري
هنوز روي دل تو نخورده خنجر كاري

تراشه هاي دلم را به احتراق رساندي
به اين مترسك عاشق فقط كلاغ رساندي

ببين كه ميوه ي ممنوع گلوي حادثه را بست
سزاي بيد پريشان فقط تلنگر باد است...

نه ! من نيامده بودم كه قصّه گوي تو باشم
و لكّه هاي سياهي به آبروي تو باشم

فقط به حدّ نگاهي كه مست شعله بگيرم
و يا اشاره ي چشمي كه زنده زنده بميرم

تو اضطراب نداري كه سيل گريه بريزي
دل كباب نداري كه سيل گريه بريزي

تو بم شدي كه بلرزم كه ارتعاش بگيرم
كه مويه هاي شبم را كمي يواش بگيرم

درست لحظه ي باران به قاب پنجره خوردم
نگاه كردي رفتي نگاه كردي و مردم

من انعكاس زمينم در آسمانِ بهارم
كمي به عشق رسيدي بگو برات ببارم

بگوكه دوست نداري شبانه اشك بريزم
بگو برات مهمّم بگو برات عزيزم

به انقراض رسيدم و در مسير فرودم
گناه از تو نبوده...من عاشقت شده بودم...

غزل آزادمقدم

بازخوانی

2011-01-09T13:38:00.000+03:30

1.یه اثر هنری بدون مخاطب قابل تصور نیست
و این مخاطبه که میتونه به اون حیات بده وباعث ادامه پیدا کردن این حیات بشه .
مثل این میمونه که فرض کنیم من بعد از کشیدن یه تابلو
بدون اینکه هیچکی اونو ببینه برای همیشه خاکش کنم
که حتی در این صورتم اون اثر یه مخاطب داشته و اون خود مولفه!

2.هر اثر هنری رمزگان خاص خودشو داره که با استفاده از اون با مخاطبش ارتباط برقرار میکنه.
و در مورد هنر هایی که از رمزگان مشترکی استفاده میکنن
اتفاقا نکته ی مهم برای درک تفاوتهادرک تفاوت شیوه و شکل به کار گیری رمزگان در اوناست.
...........................................
بنا به نظریه ی یاکوبسن:
کنش ارتباط کلامی شش عنصر اصلی دارد:
1:فرستنده ی پیام(که میشود از آن به عنوان مولف یاد کرد مثل یک نویسنده یا یک نقاش یا ...)
2: پیام(سویه ی معناشناسیک و نهایی وجه ارتباط)
3:گیرنده
4:زمینه(که به موقعیت نشانه شناسیک،
تاریخی-اجتماعی،روانشناسیک،فلسفی،
اخلاقی و در کل به افق های دلالت های فرهنگی ویژه ای وابسته است-و نکته ی مهم این است که زمینه مفهومی دقیق و قطعی نیست)
5:رمزگان(مثلا یک شعر در پیکر رمزگان
زبانشناسیک جای میگیرد)
6:تماس(مثلا قطعه شعری را میتوان خواند،شنید،میتواند در مجله ای باشد و یا کتابی و یا...)
...................................................

*که در پیام های ادبی به شکل خاصی رمزگان اهمیت داره ، به ویژه در شعر.

و اینجاست که این سوال مهم پیش میاد:
تفاوت آثار متفاوتی که با رمزگان مشترک به وجود میان در چیه!؟
به عنوان مثال تفاوت متن یه سخنرانی علمی با یه شعر چیه؟!
در حالی که هر دو از رمزگان زبانشناسیک استفاده میکنن!
و آیا اصولا تفاوتی هست!؟
....................
نکته ی اول:

آیا یک اثر هنری سطوح مختف و متفاوتی از لذت را برای مخاطب فراهم می آورد؟
و آیا رسیدن به این سطوح متفاوت لذت به ابزار و شناخت متفاوت نیاز دارد؟
برای پاسخ به مثال "دریاچه " رجوع میکنم.
به دریاچه ای برخورد میکنم،
و برای لذت بردن از آن شیوه ها و راه های مختلفی پیش رو دارم،
که هر کدام به ابزار و آموزه های متفاوتی نیازمند است.
اگر شنا بلد نباشم، یا لباس مناسبش را نداشته باشم
و یا به دلیل نداشتن شناخت از دریاچه حتی جرات
پا در آب گذاشتن هم نداشته باشم میتوان بر تخته سنگی نشست و به دور دست خیره شد.
اما با داشتن هر کدام از آن امکانات و آموزه ها
نوع و جنس لذت بردن هم متفاوت خواهد بود.
پس اگر شنا بلد باشم،از دریاچه شناخت داشته باشم و یا لوازم قواصی هم داشته باشم با
گزینه های بسیار بیشتری برای لذت بردن در سطوح متفاوت روبه رو خواهم بود.
این به معنای بی ارزش شماردن سطوح متفاوت لذت بردن نیست بلکه شاید بیان تفاوت
آنهاست .
میتوان لذت بردن یک کودک و یک موسیقیدان از "تابستان ویوالدی" را مثال آورد
که در سطوح متفاوتی اتفاق می افتد و شاید غیر قابل ارزشگذاری وقیاس، اما تنها در باب لذت.
و نه شناخت زیباییشناسیک و توان درک و دریافت و رسیدن به دایره ی وسیعتر
دلالت های معنایی یک اثربه منظور واشکافی هر چه بیشترآن ؛
که اینجا بحث تفاوت بسیار پرنگتر میشود.
به عنوان مثال شناخت آدم بر سنگ کنار دریاچه نشسته را با کسی که هم بر آن سنگ نشته
هم شنا کرده هم قواصی کرده و هم اطلاعات دقیقی از اکوسیستم و شرایط زمین شناسی
پیدایش دریاچه دارد وچندین دریاچه ی دیگر را دیده مقایسه کنیم. و جایگاه و تفاوت این دو.

**و این سوال مهم که اصولا آیا هر اثر هنری توان دریاچه بودن را دارد!؟
و یابرخی آثار سرابی بیش نیستند...
......................................................
نکته ی دوم:

سوسور در درسهایی در باره ی زبان شناسی میگوید :
" زبان نظامی از نشانه هاست که عقاید را بیان میکند"
و امبرتو اکو مینویسد:
" نشانه ها تمامی آن چیزهایند که بتوانند به جای چیزی دیگر دلالت معنایی یابند.
وجود این چیزهای دیگر ضروری نیست
یعنی نباید لزوما در جایی و لحظه ای که نشانه آنجا و آن زمان
بیانگر است وجود داشته باشند."
و باز اکو مینویسد:
"نشانه هر چیزیست که استوار به باوری اجتماعی و از پیش پذیرفته به جای چیزی
دیگرمعرفی شود"
و انطور که فرمالیست ها می گویند :
ادبیات نظام خاص نشانه هاست،مشابه با هر نظام دلالت گونه ی دیگر
اما با تمامی نظام های نشانه ای و هنرهای دیگر
در یک نکته ی اصلی تفاوت دارد:ماده ی اصلی آن و ساختار بنیادینش زبان است.
و این نکات مهم در باب زبان به درک و شناخت گونه های مختلف کارکرد
و ظهور آن در شکل های گوناگون کمک خواهد کرد.
و اینجاست که سوال گفتگوی پیش باز مطرح میشود.
اینکه زبان شعر چه تفاوتی با زبان هر روزه ،زبان طبیعی،زبان علمی و... دارد؟

یاکوبسن شعر را"کارکرد زیبایی شناسیک زبان"
و "هجوم سازمان یافته و آگاه به زبان هر روزه می داند"
و نکته ی مهم این زبان هر روزه است!!
باختین میگوید"برای انسان هیچ چیز هراس آور تر از نبودن پاسخ نیست"
و نکته ی مهم این هراس است!!
و اینجاست که مساله ی روز مرگی و عادت مطرح میشود.
به نظر شکلوفسکی هنر،ادراک حسی ما را دوباره سازمان میدهد
و در این مسیر قاعده های آشنا و ساختار های به ظاهر ماندگار واقعیت را دگرگون میکند.
هنر عادت هایمان را تغییر میدهد و هر چیز آشنا را به چشم ما بیگانه میکند.
میان ما و تمامی چیزهایی که به آن خو گرفته ایم فاصله می اندازد؛
اشیا را چنانکه "برای خود وجود دارند" به ما می نمایاند
و همه چیز را از حاکمیت سویه ی خودکار که زاده ی ادراک حسی ماست می رهاند.
این شاید چکیده ایست از بحث "آشنایی زدایی" که او مطرح کرد.
و میگوید"وظیفه ی شاعر از میان بردن نیروی عادت است"
با مثال ساحل نشینانی که دیگر صدای دریا را نمیشنوند .ساحل نشینانی که عادت کرده اند
و آن صدا حس زیباببشناسیکی را که در مسافری بر می انگیزد درآنان به وجود نمی آورد.
و می نویسد"ما هر روزه به هم نگاه میکنیم ،بی آن که دیگری را ببینیم"

و باز این پرسش اساسی که تمایز متن ادبی با هر متن دیگر در چیست؟

و اینبار هم با یک مثال:
در حال بیرون رفتن از خانه هستم و میخواهم در مورد شیشه ای سم که درون کابینت
است به دوستم که در خانه میماند هشدار و اطلاع بدهم.
چگونه از زبان استفاده میکنم و چه کارکردی از آن را مورد توجه قرار میدهم؟!
اینجا قصد من انتقال معنا و مفهوم خطرناک بودن شیشه به شفاف ترین و سرراست ترین
شکل ممکن به دوستم است. و زبان به عنوان ابزاری برای انتقال این معنا استفاده میشود؛
پس سعی میکنم کاملا از شکل قراردادی و پذیرفته شده و مشترک آن استفاده کنم، از رمزگان مشترک.
پس به عنوان مثال اگر من به زبان فرانسه مسلطم و دوستم نیست نمیتوانم این هشدار را به زبان
فرانسه بدهم و بروم!!! و خدایش بیامرزد...
و بر عکس اگر این دوست کلا یک دوست فرانسوی باشد و من از زبان فرانسه چیزی ندانم
ناچارم رمزگان مشترکی پیدا کنم که در غیر این صورت...خدایش بیامرزد!!!
و حالا اگر هر دو ایرانی باشیم میتوانم بگویم" توی کابینت گوشه ی آشپز خونه ، همون کابینتی که
سفیده،یه شیشه ی کوچیک زرد رنگ هست که توش سم ریختم"
که شاید اینبار اجالاتا خدایش نیامرزد!!!
اینجا زبان تنها وسیله ایست برای انتقال معنا. و تاکیدی بر کارکرد آن در انتقال معنایی مشخص.
و نمیتوان دنبال کارکرد زیبایی شناسیک زبان بود . و نمیتوان مجاز و استعاره و ایهام و ... را
به کار برد،چون به هیچ عنوان هدف رسیدن به ایجاد معناهای متفاوت در متن نیست و بر عکس
گرفتن امکان چند معنایی شدن و تاویل آن تا حد ممکن است.
پس مثلا نمیتوانم(صلاح نیست!) بگویم"در به هم پیوستگی سفیدی چوب هایی در کناره ها،
نیستی را به قناری غمگینی سپرده ام ...
که خدایش دوباره بیامرزد...!!!
.................................................
اما نکات اساسی و مهم دیگری هم در این مورد پیش می آیند.
که یکی از مهمترین آنها فاصله ی متن ادبی تا شعر
و تفاوت آنهاست که شاید بحث را پیچیده تر کند؛
که امیدوارم در گفتگوهای بعدی به آن برسییم.
و همچنین به طور جامع تری به زبان روزمره،زبان ادبی و آشنایی زدایی بپردازیم.

...

2010-12-22T03:58:00.000+03:30

...امروز روز اول دی ماه است

من راز فصل ها را می دانم و حرف لحظه ها را می فهمم

نجات دهنده در گور خفته است

و خاک

خاک پذیرنده

اشارتیست به آرامش...

درونی ـ شعری از رضا براهنی

2010-12-17T23:17:00.002+03:30

مرا ستاره ی پولادینی کنار ماه نشانده ست
و هیچ دستی قادر نیست که از درون این معماری
عبور کند

2010-12-12T00:43:00.003+03:30

دروازه های تنت
وقتی طلوع نارنج را
از قصیدۀ صبح دزدید
شعلۀ ناممتد چراغ
به انعکاس روز
لبخند زد
و آسمان سوم
از پهنای بلند اشاره
جهان را نا ممکن رسیدن ها
گره زد
بگو
ناعبوری دستانت
در نشیب پیراهن نداشته ام
کدام خواب را
رام کرده بود
که سر سنگین
از سفیدی خنده ام
تا سیاهی چشمانم
مست بودی ؟

غزل آزادمقدم

بریده شعری از سید علی صالحی

2010-12-07T23:24:00.000+03:30

...فرض که
بعضی از اینجا دور
حتی نان از سفره وکلمه از کتاب
شکوفه از انارو
تبسم از لبانمان گرفته اند
با رویاهامان چه می کنند؟!...

...

2010-12-03T23:43:00.000+03:30

شیوه ی چشمش

فریب

جنگ

داشت

عریان تر از هنوز - شعری از عباس صفاری

2010-11-28T00:00:00.003+03:30

هنوز هم
دکمه هایت را باز
و پیراهنت را به گوشه ای
پرتاب که می کنی
چیزی از رگهایم می گذرد
شبیه وز وز سیمهای لخت برق
در آسمان شرجی تابستان
هنوز هم
انگشت های ناز شستت
وقتی می لغزاند به زیر
بندهای سوتین سیاهت را
زبانم خشک
و هوای خانه
مانند لحظه ای قبل از وقوع زلزله
آغشته می شود به طعم گزنده مغناطیس
هنوز هم
چشم در چشم من
دستت که می رود به سمت گوشواره هات
تنوره کشان وحشی می شود خون
تا انتهای هر رگ بن بستم
در اعماق این لحظه بی زمان
هنوز هم مثل تبی برق آسا
وقتی سرایت می کنی به من
فقط جرقه ای
از سر انگشتانت کافی است
تا سرا پا شعله ورم کند
مثل پیراهنی آغشته به بنزین و باد

قطعه ی شبانه ـ روزبه سوهانی

2010-11-07T02:35:00.002+03:30

برای شنیدن و دانلود به آدرس زیر مراجعه کنید.

http://www.muziboo.com/rouzbeh/music/shabaane/

( این قطعه اجرای بداهه ای از خودم است وکیفیت صدای آن را به ابتدایی ترین
امکانات ببخشید!)

با تشکر
روزبه سوهانی

2010-10-29T22:36:00.001+03:30

عصای معجزه ات را بردار
من سال هاست
گوسفندم
و تمام دره هارا
بی آنکه گمراهم کنی
زير پايم سبز کرده ام
کشتی ات را ویران کن
که سال هاست
بی جفت به دریا زده ام
و از شعله هایی بر می گردم
که هیچ پیغمبری را
چهار میخ نزایید
حالا از کدام کتاب
وحی می شوی
به کو ه های بی غار
که دهانم را گِل گرفته خدا ؟!

غزل آزادمقدم

انتخاب طولانی ـ از عباس صفاری

2010-10-23T00:51:00.001+03:30

عکس ارسالی ات را
تازه دانلود کرده ام
یعنی پاسی گذشته از نیمه شب شما
در آنسوی دنیا
همان ساعتی که تو پاورچین
در پیراهن نازک خواب
به سمت آشپزخانه می روی
و من نیستم که ببینم
مردد مابین یک بشقاب توت فرنگی و
یک پیاله بستنی میوه ای
در برابر یخچال باز ایستاده ای
و بخار سرد و سبکش آرام
می پیچد بر پرهیب خواب آلوده ات
.
چه بی رحم است عشق
محو تماشای تو در این حالت
همیشه می گفتم
سرما نخوری عزیزم
اما در دل آرزو می کردم انتخابت
یک قرن طول بکشد .

بریده شعری از احمدرضا احمدی

2010-10-21T10:26:00.002+03:30

هنگام روز کجا میروی

در خانه بمان

غمگینم

مادر...

2010-10-15T01:28:00.003+03:30

توي كفشت نمك نمي ريزم، آب پاشيده ام شگون دارد
دوستت...دار ِمن نبودن تو ، دختري كه فقط جنون دارد

خرد شد مشتم از تن ديوار اين همه پنجره كه بسته شدي
شام آخر شدم سر ميزم بي تو چشمم دو پيك خون دارد

من غزل...من تهوّع گريه...توكسي كه هنوز نافهمي
تو بهشتي كه از تمام خدا حوريّه ها كلكسيون دارد

اشتباه از خدا نبود كه من روسري را گره زدم به تنت
دار يك نردبام وارونه ست! مرگ تعبير واژگون دارد

خم شدم از خطوط من بگذر پل شكسته و رود طغياني ست
دختر خر منم براي شما چه كسي فرم چل ستون دارد؟

روي اين گيسوان آشفته چند باران بيارمت بالا؟
اين سياه كبود چشم من است مژه هايي كه سو وشون دارد

شايد از جمجمه عوض شده ام لحظه اي كه تناسخ من با
رابعه رابعه...مربّع شد ،اين اتاقي كه در درون دار- م -

- از قدم هاي ممتد عصبي پِت پِتِ لامپ هايِ زردِ عجيب
از چراغي كه...زود مي ميرد...كه فقط ده دقيقه جون دارد

تن كمان/چه برام آوردي؟زخمه هاي سه تار كافي نيست؟
تار ِ اين چشم ها شده مردي كه به جاي دل ارغنون دارد

تيغ را روي ساقه ي دستش ...پشت كفشت شراب مي ريزد
دختري كه جنون مشتركي با خودآزار بيستون دارد!!!

غزل آزادمقدم

بریده شعری از حافظ

2010-10-14T10:32:00.002+03:30

هر سر موي مرا

با تو

هزاران

كار

است

2010-10-07T23:09:00.003+03:30

تنت

تنها

به زبان من

خواندنیست

روزبه سوهانی

يك وَ صد

2010-10-04T00:36:00.002+03:30

او يك نگاه داشت
به صد چشم مي نهاد
او يك ترانه داشت
به صد گوش مي سرود

من صد ترانه خواندم و
نشنود هيچكس
من صد نگاه داشتم و
ديده اي نبود ...

از نصرت رحماني

2010-10-03T19:40:00.005+03:30

تو را زنانه می خواهم
تمدن زنانه است
شعر زنانه است
ساقه گندم
شیشه ی عطر
حتی پاریس زنانه است
و بیروت با تمامی زخم هایش زنانه است
تو را سوگند به آنان که می خواهند شعر بسرایند
زن باش
تو را سوگند به آنان که می خواهند خدا را بشناسند
زن باش

نزار قبانی

دیگر تمام شد

2010-09-30T10:09:00.001+03:30

آری
آدمها به همان خونسردی که آمده اند
چمدانشان را می بندند و می روند
یکی در باد
یکی در باران
یکی در مه
و بی رحم ترینشان در برف...

اما نه برف بود
نه باران
نه مه
نه باد
تنها ساعت ده و ده دقیقه ی شب بود

و آری گلم ، دلم ، این اشکها خون بهای عمر رفته ی من است...

2010-09-26T23:40:00.001+03:30

غمت حقيقت مردي ست با كلاه و فشنگ
كه با تمام توان در دلم كشيده تفنگ

و صبح ها كه خيالش به كوچه مي آيد
جهان تيره ام از حال مي رود در رنگ

جهان من كه تو را دل سپرده مي خواهد
جهان مستي و خواب و سكوت وشعر و شرنگ

غمت نبرد دو ماهي ست با مد دريا
كه باد ها همه رفتند با زمانه به جنگ

تو نيستي... كه پلي نيست... جاده ها گيجند
قطارها به موازات ريل ها دلتنگ ...

و كافه ها همه تاريك و بي عبور و كبود ...
دو صندلي و دو فنجان و قهو اي از سنگ ...

غزل آزادمقدم

از علي اسداللهي عنوان :يك قمار معمولي

2010-09-20T00:55:00.001+04:30

ناگهان
آنقدر خشت روی سینه‌هایت ریخت
که شک کردیم
این دست
برای توست
که از آوار درمی‌آیی

شهر را دوباره بُر زدیم...

تو می‌توانستی هرچه بیایی
میز
فرش
گلدان
تلوزیون
.
.
.
من اما خانه‌ای می‌شوم
که قرار است روی تو بریزد...

حالا فکر کن این آجرها
همان رختخواب گرم دیشبند

کنارم بیا
و سعی کن
پاهایت از پتو بیرون نماند

تا سگ‌های امداد
دیرتر این رویا را خراب کنند...

چشمه ـ اثری از مارسل دوشان

2010-09-17T01:38:00.002+04:30

این اثر عیناً یک ظرف پیشاب چینی ( توالت فرنگی ) است،
که توسط هنرمند در سال 1917 از یک شرکت محصولات ساختمانی
در نیویورکی خریداری شده است.
دوشان شیء را به سادگی و با نام مستعار آر. مات امضا نمود
و سپس آن را برای یک نمایشگاه هنری فرستاد.
این شی عجیب و غریب، نمونه ی بارزی از سبکی بود
که طی آن یک شی معمولی و پیش پاافتاده را در نظر گرفته
و آن را در قالبی جدید و نا آشنا و خارج از استفاده متعارفش معرفی می کنند.
از طریق این اثر بود که دوشان برای اولین بار
مفهوم شی از پیش ساخته یا « حاضر آماده » را شرح داد،
ایده ای که از آن زمان به بعد بر روی هنرمندان بی شماری تاثیر گذارد.
دوشان در سال 1917، با حمایت از این گونه مجسمه ها،
و به دلیل تعصبات هنری مرسوم ( یعنی این که هنر چیست )،
شدیدا به مبارزه طلبیده می شد.
وی چنین بیان کرد که، این مهم نیست که آیا آقای مات
با دستان خودش اثر را ساخته یا نه ؟
چیزی که اهمیت دارد، آن است که او آن را انتخاب کرده است.
بنابراین به وجود آوردن مهم نیست بلکه ایده و انتخاب مهم است.

آخرین تاش

2010-09-15T14:11:00.003+04:30

هانیبال الخاص نقاش شهیر ایرانی آخرین رنگ خود را بر این قاب معوج زد و رفت

پرسش هایی درباره ی برخورد با یک اثر هنری و شیوه ی ارزیابی

2010-09-05T23:45:00.004+04:30

ابتدا باید از این سوال شروع کنیم که چه اثری را یک اثر هنری می دانیم؟
و شاید پس از کلی پرسش و کشمکش این سوال که :
شیوه ی برخور د ما با یک اثر هنری چگونه است؟
آیا از تعاریف و معیار های ثابتی استفاده می کنیم و یا در شرایط
مختلف به آنها انعطاف می دهیم!؟
به مثال های زیر توجه کنید:
فرض کنید یک نقاشی از لحاظ تکنیکی (بنا به قواعد هر نوع سبکی)
بسیار ابتدایی به دست شما می رسد و در مورد آن از شما نظر می خواهند
و شما نظر به ضعیف بودن و بی ارزش بودن آن می دهید.
اما بعد به شما اطلاع می دهند که این اثر یک بچه فیل در فلان باغ وحش است
آیا ارزش گذاری شما در مورد این اثر هنری متفاوت می شود؟
دلیل این تفاوت چیست؟ آیا اثر متفاوت شده یا . . .!؟
و مثال ها و پرسش های بیشتر. . .

که امیدوارم با ادامه پیدا کردن بحث به آنها بپردازیم
و به امید همراهی دوستان که امیدوارم در این بی زمانی
برای مباحث جدی وقت بگذارند که شاید پیش برویم.

................................................
روزبه سوهانی

2010-09-03T12:10:00.004+04:30

بگذار مداد به انتها برسد و
خطوط روسریت را
گره
به
باد
بزن
که شعرها دورتر
شاید
خاکستر سرزمینی را
به اولین بال های پروانه ای
برسانند

روزبه سوهانی

I LIKE THE WIND

2010-08-30T20:22:00.006+04:30

We are at or near that approximate line

where a stiff breeze becomes

or lapses from a considerable wind,

and I like it here, the chimney smokes

right-angled from west to east but still

for brief intact stretches

the plush animal tails of their fires.

I like how the stiffness rouses the birds

right up until what’s considerable sends them

to shelter. I like how the morning’s rain,

having wakened the soil’s raw materials, sends

a root smell into the air around us,

which the pine trees sway stately within.

I like how the sun strains not

to go down, how the horizon tugs gently at it,

and how the distant grain elevator’s shadow

ripples over the stubble of the field.

I like the bird feeder’s slant

and the dribble of its seeds. I like the cat’s

sleepiness as the breeze then the wind

then the breeze keeps combing her fur.

I like the body of the mouse at her feet.

I like the way the apple core I tossed away

has browned so quickly. It is much to be admired,

as is the way the doe extends her elegant neck

in its direction, and the workings of her black nostrils, too.

I like the sound of the southbound truck

blowing by headed east. I like the fact

that the dog is not barking. I like the ark

of the house afloat on the sea of March,

and the swells of the crop hills bedizened

with cedillas of old snow. I like old snow.

I like my lungs and their conversions

to the gospel of spring. I like the wing

of the magpie outheld as he probes beneath it

for fleas or lice. That’s especially nice,

the last sun pinkening his underfeathers

as it also pinks the dark when I close my eyes,

which I like to do, in the face of it,

this stiff breeze that was,

when I closed them, a considerable wind.

by Robert Wrigley

شعر جهان ـ پرسی بیش شلی

2010-08-29T01:07:00.003+04:30

پرسی بیش شلی( Percy Bysshe Shelley) (۱۷۹۲- ۱۸۲۲)

او در خانواده ای نجیبزاده و نامدار زاده شد.
آموزشش را پدرش و سپس کشیشی به نام ادواردز به عهده گرفتند.
همچنین از سوی مادر با شعر انگلیسی آشنا شد.
جو سیاسی خانواده اش در آینده بر شعرهایش اثر نهاد.
در ده سالگی او را به دبستان فرستادند.
در ۱۸۰۴ روانهٔ مدرسهٔ ایتون شد.
در طول شش سال آموزش در این مدرسه دانش آموزی کامیاب بود
ولی با همکلاسیهایش مشکل داشت و آنها بدو لقب شلی دیوانه را داده بودند.
پس از چندی به نشر اثرهای نظم و نثر خود پرداخت و در این راه پدربزرگش وی را یاری داد.
در هجده سالگی به دانشگاه آکسفورد رفت و در آنجا با تامس جفرسون هوک آشنا شد
که به شلی در کارهایش یاری بسیار نمود.
بیشتر شعرهایش میان سالهای ۱۸۱۲ تا ۱۸۱۳ سروده شد و در آن زمان به چاپ نرسید.
در 1812 برای شرکت در نهضت رهایی بخش کاتولیک ها و بهبودی وضع تهیدستان
به دوبلین ایرلند رفت و در آنجا دلباخته ی" مری ولستونکرافت" دختر فیلسوف معروف
ویلیام گادویین شد. زن اولش را رها کرد و با مری به فرانسه گریخت.
"مری ولستونکرافت شلی" بعدها به عنوان خالق "فرانکنشتاین" شهرت جهانی یافت.

سرانجام هنگامی که با چند تن از دوستانش به خلیج اسپزیا رفته بود در آب غرق شد
و پیکرش را چند روز پس آن در کرانهٔ دریا یافتند.

اثرها

ملکه ماب
آلاستور
شورش اسلام
ساحرهٔ اطلس
ادونائیس
سنسی
پرومتئوس رهاشده
سرود برای جمال معنوی
من بلان
رزالیند و هلن
جولیان و مادالاو

.........................................

آوارگان گیتی

مرا بگوی ای ستاره ، که بال هایت درخشنده،
تو را شتابان به پروازی آتشین درافکنده،
در کدام دهلیز شب اکنون
پرهایت را فرو می بندی؟

مرا بگوی ای ماه،زائر پریده رنک خاکستری
در راه بی منزلگه آسمان،
در کدام ژرفای شب یا روز
اکنون آسایش می جویی؟

ای باد خسته، که سرگشته ای
همچو میهمان از در رانده ی جهان،
آیا هنوز هم بر درخت یا خیزاب
آشیانی نهفته داری؟

.............................

منابع:
ویکیپدیا ـ از شکسپیر تا الیوت

2010-08-25T22:52:00.004+04:30

شعر ریخت
توی پیراهنم
و تنم بوی تعفن ِ
غزل می داد
ناخواسته بلند شدم
گلویت را بریدم

غزل قرمز شد ...

ماهی
لای پنجه های برکه جان داد.

غزل آزادمقدم

ادامه ی بحث در باب وزن و شعریت

2010-08-25T13:00:00.005+04:30

اینبار دامنه ی بحث را کمی گسترده تر می کنم
و از عبارت "ادبیت " در برابر شعریت استفاده می کنم
به این معنی که وجود وزن در یک اثر و یا یک عبارت
به آن ادبیت می بخشد و نه لزوما شعریت.
و این مرز بسیار مهمیست که بحث های فراوانی را پیش می کشد.
و پیش تر هم در مورد آن بحث مختصری صورت گرفت.
و به همین دلیل در بسیاری از اشعار کلاسیک از شعریت خبری نیست
و تنها وزن به کار ادبیت داده است.

نکته ی مهم دیگری که در اینجا قابل ذکر است خود کلمات هستند
که گاهی در سیر تاریخی و در برابر زبان روزمره شکلی ادبی به خود می گیرند
به عنوان مثال واژه ی "خویش" که زمانی جزیی از زبان روزمره
بوده روزمرگی خود را به "خود" داده و اکنون باری ادبی گرفته
و یا فعل "گشتن" در معنی " شدن" و یا . . .

1-به کار خودم مشغول شدم

2-به کار خویش مشغول گشتم

و می بینیم که این تفاوت و تغییر به عبارت دوم ادبیت داده(در این زمان) و نه لزوما شعریت!
که ممکن است در آینده و درسیر تاریخی همین ادبیت شامل جمله اول هم بشود!

این نکته بسیار مهم و قابل بررسیست.

ادامه دارد...
...........................................

اگر کوتاه کوتاه می نوسیم به این علت است که در روزگار زمان همیشه کمیم؛
به این امید که بشود مفیدتر به همه ی بحث ها پرداخت.

روزبه سوهانی

2010-08-24T12:58:00.004+04:30

مرزهای تخت را می بری و

دست هایم

سرگردانی سرزمینی را

به اهتزاز در می آورند

روزبه سوهانی

...

2010-08-23T00:43:00.007+04:30

فراقی ـ از منوچهر آتشی

سپیده که سر بزند

نخستین روز روزهای بی تو

آغاز می شود

آفتاب سرگشته وپرسان

تا مرا کنار کدام سنگ

تنها باید به تماشای سوسنی نوزاد

به نخستین دره سرگشتی هام

در اندیشه تو ام

که زنبقی به جگر می پروری

و نسترنی به گریبان

که انگشت اشاره ات

به تهدید بازیگوشانه

منقار می زند به هوا

و فضا را

سیراب می کند از شبنم و گیاه

سپیده که سر بزند خواهی دید

که نیست به نظر گاه تو آن سدر فرتوتی که هر بامداد

گنجشکان بر شاخساران معطرش به ترنم

آخرین ستارگان کهکشان شیری را

تا خوابگاه آفتابیشان

بدرقه می کردند

سپیده که سر بزند

نخستین روز روزهای بی مرا

آغاز خواهی کرد

مثل گل سرخ تنهایی

آه خواهی کشید

به پروانه ها خواهی اندیشید

و به شاخه سدری

که سایه نینداخته بر آستانه ات
...................................

گاهی دوست داری بخوانی
گاهی دوست داری به هم ریختگی های اتاق را ساعتها دنبال شعری
که روزگاری ورق خیس می کرده بگردی
شعری که توجیه خیره گیها باشد و سکوت.
نمی خواهم نقد کنم
نمی خواهم حرفی بزنم
تنها می خواهم چند ساعتی انگشتانم را به سیمها برسانم
تا شاید سپیده سر بزند و نمی دانم چندمین روز از روزهای زنده بودن آغاز شود.

روزبه سوهانی.
..........................................

کوتاه در باب وزن و شعریت

2010-08-21T00:40:00.004+04:30

سوسور میان مطلق "مطلق زبان" ، "زبان" و "گفتار " تمایز قائل است.
مطلق زبان را تمامی توان ها و نیروهای آدمی برای ارائه ی معنا می داند
که همچون یک نظام یا دستگاه قاعده هایی دارد که فراسوی هر گونه گزینش
شخصی وجود دارند.
زبان را نظام نشانه ها و قاعده هایی ویژه دانست که که زبانی خاص را
(مثلا فارسی) می سازند.
و گفتار را شکل ظهور و فعلیت یافتن آن نظام در سخن گفتن و نگارش.

اکنون بحث ما در دو حوضه ی مطلق زبان و زبان قابل پیگیریست
اگر بخواهیم از منظر نخست به بحث بپردازیم به مورد تقابل وزن و
ترجمه میرسیم.
به این معنی که مثلا واژه های " درخت" ، "arbre" و"‌ tree"
سه نشانه ی زبانی در سه زبان مختلف هستند که برای یک پدیدار با
یک معنای خاص به کار می روند که این معنا به نوعی در "مطلق زبان"
وجود دارد ، اما می بینیم که با وزن ها ی مختلفی(وزن موسیقیایی خود کلمات
که مثلا از لحاظ نت نگاری در مورد درخت می تواند " چنگ-سیاه" باشد)
در واژگان در زبانهای مختلف روبرو می شویم .
پس اساسا در ترجمه موسیقی و وزن دگرگون خواهد شد.
و این سوال مهم که چه چیزی باعث حفظ شعریت یک اثر موزون(به معنای وزن عروضی)
پس از ترجمه می شود؟!
به مثال ها ی زیر توجه کنید و به این بیندیشید که کدام را شعر می دانید و چرا:

1- مورچه ای را که دانه کش است آزار نده
زیرا او جان دارد و جان شیرین دوست داشتنیست

2- چهره نشان بده
که جماعتی عاشق و حیران شوند
لب باز کن
که فریاد از من مرد و زن بلند شود

که هر دو را میتوان ترجمه هایی از دو بیت شعر فرض کرد.
..............................................................
اما این موضوع غیر از مبحث ترجمه هم قابل بررسیست
و آن منظر دوم یعنی زبان است.
به این معنی که ما برای مداقه در این باب می توانیم به یک زبان خاص
(مثلا فارسی) و اینبار نه از منظر ترجمه بپردازیم
و باز به عنوان یک سوال،
کدام یک را شعر می دانید و چرا(که شاید این مثال برای برخی دوستان تکراری باشد!)

1-باز از در و دیوار من عشق فرو ریخت

2-باز فرو ریخت عشق از در و دیوار من
.....................................................
و ادامه و بسط و گسترش بحث را به حضور و همراهی دوستان موکول می کنم...

روزبه سوهانی

2010-08-18T11:29:00.004+04:30

نفس هایم بر عبور گوزنی حک می شوند
که تمام دیوار را
به انگشت ها ی تو بر خواهد گشت
و سکوت کلمات را
به عریانی سنگ ها
خواهد ریخت

ردپایی به دفتر فرو می رود
جاده
به ورق های آخر می رسد
زخم های دیوار
در ابتدای کلمات
می ایستند
وتنهایی را
یک صندلی
به خطوط می دوزد

برگشته ام
برگشته ام
به طرح فریادهای رودخانه ای
که شعر را از دهان تو عبور می داد
و صدای زخم های گوزنی را
به کوه
می پیچید

تا رفتن را
به انگشت های تو برسانم

تا قدمها را
به آخرین نفس های دیوار

و عریانی کلمات را به ابتدای خطوط

سکوت در تنهایی جاده ای می پیچید
که تمام ورق ها را
تا شعرهای من آمده بود
و خیسی کلمات
به زخم های دفتری
که فریاد ها ی گوزنی را
به انگشتان من
می رساند

فرو رفته
به
ابتدای
سنگها

تا طرحی از خنده هایت را
بر رودخانه ای حک کنم
که تنهایی یک صندلی را
به دریا
خواهد
ریخت

روزبه سوهانی

2010-08-15T22:51:00.004+04:30

در باد ...

باد بان ها ...

تا قايق هاي افتاده در مه ...

گرداگرد گردنم...

سرگردانم

چون شهري

كه

از اطراف به هيچ جاده اي

نمي رسد

و تنها مسير رفتن

در اتاق خواب تو خلاصه مي شود

با تو مي رقصم

تا لحظه ي طغیان اين رود

در بي تفاوتي لب هايت

لباس قرمزي از شب پوشيده ام

تا شايد

وقت از هم گريختن

افتادن من از تخت تو باشد .

افتادن روز تولدت

از تقويمم

افتادن نامت

از دهانم

و از كوچه هاي اين شهر

سايه ات ...

و از چشمم

درياچه اي از نمك

به آفت اين گندمزارها

كه در نبود من

در تو

خانه كردند

فكر مي كنم ...

فكر مي كنم

اين بوي كدام فصل بود

كه در تنم جا ماند ؟

غزل آزادمقدم

......................................................

نقدی کوتاه از سعید احمدپور:

یکی از اصلی ترین مسائل قابل نقد در این کار ، بیان تغزلیشه .
ما با شاعری مواجهیم که در کنار سپید ، شعر کلاسیک هم کار می کنه .
و رنگ و بوی بیان کلاسیک بعضا حتی در کار سپیدش هم دیده می شه .
منظورمو از بیانمندی کلاسیک بیشتر توضیح می دم -
و البته شما رو ارجاع می دم به بحثی که توی همین وبلاگ راجع به زبان شد،
چون خیلی از حرفام به موازات همون بحثه -
ما در یک دیالوگ روزمره معمولا برای انتقال مفهوم ،
از یک ارتباط دال و مدلولی ، مبتنی بر تناظری یک به یک بهره می بریم .
وقتی به کسی میگیم "لیوان را به من بده " هر کدام از دال های جمله ،
متناظر با یک مدلول مخصوص هستند و در مجموع
منجر به انتقال مفهوم مورد نظر میشن .
اینجا ، کلمات - یا بهتر بگم ، دال ها - فی نفسه منجر به بروز چالش خاصی -
برای ما که دهها ساله به این سبک بیان خو گرفتیم - نمی شن
و فقط وظیفه ی خودشونو در یک واحد بزرگتر معنایی ( جمله ) انجام میدن .
من این سیاق بیان رو یک بیان خطی و مستقیم می دونم .
اما در شعر ، به نفس کلمات - یا باز هم بهتر بگم ، دال ها ! - نزدیکتر می شیم .
با یک نگرش جدید تر ، عمیق تر و جدی تر به مقوله ی
ارتباط میان دال و مدلول فکر می کنیم .
اصلا شاید - و فقط شاید - نظام های استعاری و تشبیهی هم
بر همین مبنا استوار باشن : تغییر در رابطه ی خطی و یک به یک دال ها و مدلول ها
بر این مبنا ، ما به مثلا مدد استعاره کمی این رابطه ی خطی رو تعییر می دیم .
و فکر رو از کل واحد معنایی ( که در پاراگراف بالا جمله بود )
به سمت یک جزء خاص متمرکز می کنیم .
برخورد ما با جمله ی " سرو خرامان آمد " و جمله ی " او آمد" مسلما متفاوته .
چرا که رابطه ی " سرو " و مدلول مورد نظر ، از جنس تناظر مستقیم " او " نیست .
این روش بیانیه که - البته پر طمطراق تر و با شاعرانگی بیشتر
- معمولا در ادبیات کلاسیک ما مورد توجهه .
و کنش ما با یک اثر کلاسیک هم خیلی اوقات
بر مبنای همین نظام زیباشناسی مبتنی بر لذت و چالش مختصره .
اما به این سیاق ، نقدهایی وارده .
مهمترین نقدها رو هم می شه در تئوری های نیما دید :
نگرش سوبژکتیو ، وصف الحالی شدن و . . .
ضمن اینکه روند ما در این سیاق ، مبتنی بر یک نوع اینهمانیه
که در نهایت باز هم به بن بست می رسه .
این جمله ی روزبه سوهانی رو عینا نقل می کنم
"هر مقوله ی آشنایی زدایی شده ای ممکن است تکراری و آشنا بشود"
واین تکرار و آشنایی اتفاق افتاده .
ذهن مخاطب دیگه به سرو هم عادت کرده .
ما برای رسیدن به یک مدلول خاص " او " رو برداشتیم و به جاش " سرو " رو گذاشتیم .
اما شعر امروزی تر موظفه که نظام جدیدی خلق کنه .
می خواد بگه " از تو سخن از به آرامی" و ساختار های قبلیوبه هم بریزه
می خواد بگه " در هوای گرم عشق ما تعارف پنیر بود و قناعت به نگاه در چاه آب "
و با یک نگاه عینی ، نظم جدیدی از تناظراتو پی بریزه
و به واژه ها ، زیست هنری خاص بده . . .و یا هر چیز دیگه ای .
اما موظفه که به کنش مخاطب با اثر شکل تازه ای بده .
موظفه که از تناظرات خطی معمول ،
از تناظرات ِ حالا دیگر عادی شده ی ادبیات کلاسیک بگذره
و به روش جدیدی از بیان برسه .بیانی با عمق بیشتر ، چالش برانگیز ، قابل تاویل و . . .
بگذریم از این مقدمه ی طولانی !! . به نظر من در غزل ِ خانم آزاد مقدم،
"لمس خود را به دست من برسان " بنا به دلایلی که گفتم اتفاق شاعرانه ی خیلی خوبیه .
اتفاقی از این دست تو بیت دوم تا چهارم نمی افته و کار دچار افول می شه ،
به جز جهشی که در "چتر در چتر منتظر ماندم " رخ میده .
و این اوج و فرودها مدام در کار رخ می ده .
از نقد غزل میگذرم - علی رغم اینکه حرفای دیگه ای هم روش دارم
مثلا در مورد کلمه ی " مثل " در کار و تاثیرش در محدود کردن ذهن مخاطب
و حتی برانگیختن احساس مواجهه با یک راوی زورگو در برخی موارد و ...
بریم سر شعر سپید این پست ،
با اون مقدمه ی طولانی دیگه توضیح زیاد دادنو مجاز نمی دونم .
تاکید من روی بیانمندی در این اثر ،
بر این مبناست که سایر فاکتورها - مثل تصویر سازی - زیاد در کار برجسته نیستن .
و اثر تا حد زیادی بر " گفتن " متکیه . که البته به نظر من این هم به کار ضربه زده .
چون جا رو برای " نگفتن " تنگ کرده .
بنا به دلایل بالا - و دلایل بالاتر! - این قسمتها رو خیلی موفق ندیدم :
از سطر اول تا " در اتاق خواب تو ..."
از " افتادن روز تولدت " تا " در تو خانه کردند . . ."
کلا در غزل خانم آزاد مقدم ، انسجام و قدرت بیشتری دیدم تا کار سپیدشون .

بی عنوان ...

2010-08-15T13:41:00.005+04:30

مثل پروانه ها به سمت چراغ ...مثل ديوانه ها كه در باران ...

نبض خواب تو را گرفته تنم لمس خود را به دست من برسان

سر به ديوار مي زند هر شب ذهن بيدار رفته از هوشم

توي اين قصه ناگزيرم من ... قصه ي طوطي است و بازرگان

من شبيه خودم شبيه توام من شبيه توام شبيه خودم

تو شبيه مني شبيه مني ... چون تبي مانده در شب هذيان

چتر در چتر منتظر ماندم تا كه از كوچه رد شود پاييز

بعد در بهت خود فرو رفتم مثل محكوم مرگ در زندان

دست بردم به شكل تاريكي ابرها در غبار باريدند

كودكان گرسنه ي خورشيد متولد شدند با طوفان

شهر لبريز تيرهاي چراغ ... مرگ با اولين قطار آمد

ريل را سمت خانه هل مي داد پير مرد لجوج سوزن بان

از تو پرسيدم : عشق ! اينكه زمين زير پاي من است يعني عشق ؟

سر تكاندي و زير لب گفتي : اين زمين ... اين زمين سرگردان ...

باد سرخي كه سينه اش داغ است مثل كوهي كه اشك مي ريزد

بعد باراني از گُلِ آتش روي پس مانده هاي يك فوران

مثل درد گلوله در گنجشك ... مثل ترس قبيله اي از جنگ

بغض دارم كه بعد تو بايد دل ببندم به طرح درفنجان ...

قصه اين بود ... قصه ي پايان ... ماوراي تصور انسان ...

تلخ و شيرين تمام بغض زمين از نگاه من است آويزان

شك ندارم كه بعد تو اين شهر با خودش قهر مي كند هر روز

وشب از ترس تلخ تنهايي در خودش پرسه مي زند توامان ...

مي رود سمت ايستگاه قطار و بليطي عجيب مي گيرد

بعد با يك مسافر غمگين از خودش دور مي شود گريان ...

...

مثل پروانه ها به سمت چراغ ...

مثل ديوانه ها كه در باران ...

نگرانم بدون تو نگران

نگرانم ...

بدون تو

نگران ...

غزل آزادمقدم

شعری از سعید احمد پور به همراه نقد ی کوتاه

2010-08-13T01:49:00.007+04:30

این

ادامه ی دستهای تو بود

که در نور مرطوب لیوان رخ می داد

از موج .

انگشتهای من

مدام

از دست رفته بودند

که دستهای تو

سطح دریا بود . . .

هنگام که

از موج

از ماهی ها

می رقصیدی

دریا در دستهای من لغزید

و کف اتاق ریخت

تو

در تاریکی اتاق

انگشتهای مرا کشف کرده بودی . . .

وبلاگ شاعر

..........................................

در گیرودار وبگردی بود که به شعر های سعید احمد پور رسیدم ،

و ناچار به ایستادن شدم و خواندن ودوباره خواندن...

نمی شناختمش، اما حالا کارهایش را می شناسم...

و برای از شعرش نوشتن اثر بالا را انتخاب کردم.

..............................................

و طبق معمول متنی برای واشکافی اثر و نه معنی کردن شخصی آن:

-در اثر با زبانی از نوع" من -تو" روبروییم که مشخصه های خاص خود را دارد

و شاید از اصلی ترین آنها جنبه ی شخصی و نامه گون پیدا کردن اثر است.

-با آغازی پرتاب گون روبروییم به این معنی که گویی ادامه ایست و نه آغازی

و "این" تاکیدی بیشتر ایجاد می کند بر این ادامگی و نیز فضایی سپید(خالی)

ماقبل آغاز.

-اما به نکته ی تصویر در شعر می رسیم و عبارت از دید من ناکامل و شاید

اشتباه "تصویر شاعرانه".

زیرا در ادبیات امکان ایجاد تصویر(به معنای خود کلمه) وجود ندارد.

(و البته استفاده از امکان دیداری زبان مطرح نیست که در حوزه ی دیگریست

به عنوان مثال شعر های عباس صفاری در مجموعه ی دوربین قدیمی)

و تنها به نوعی امکان روایت شخصی آن امکان پذیر است.

و شاید به نوعی روایت پدیدار شدن پدیده ای.

و باید در استفاده از این عبارت و واشکافی آن بحثهای بیشتری صورت بگیرد.

و در نهایت ابزار این روایت زبان است ، که به آن شکل ها ی مختلف و در نتیجه

نام های مختلف می دهد که شاعرانه هم می تواند یکی از آنها باشد.

که ما در این اثر با آن روبروییم

اتفاقاتی که در حوزه ی زبان رخ داده و این روایت را متفاوت کرده.

به این مثال دقت کنید:

چند رهگذر با صحنه ی تصادفی روبرو می شوند و پلیس برای

پرس و جو به سراغ آنها می رود.

هر کس چگونه این واقعه را شرح خواهد داد؟!

چه مسائلی در تفاوت احتمالی روایات اثر گذار خواهد بود؟!

و هر کس چگونه از زبان در این راه استفاده می کند؟!

مسلما روایت ها مختلف و متفاوت خواهد بود...

و در نهایت شاید اگر فروغ در آن بین بود می گفت:

و مردی زیر چرخ های زمان له شد...

و احتمالا پلیس چند دقیقه آسمان را نگاه می کرد!

و اینجاست که در این اثر هم با زبانی کاملا برجسته روبرو می شویم

مثلا آنجا که می گوید:

این

ادامه ی دستهای تو بود

که در نور مرطوب لیوان رخ می داد

از موج

به حضور صفت "مرطوب " در کنار نور و لیوان توجه کنید.

و اینجا به نکته ی مهم دیگری می رسیم ؛ صفت.

صفت حضور قدرتمند دیدگاه و ذهن مولف است و اصولا در زبان

ابزاریست برای بیان دقیقتر و به نوعی هدایت به سمت آنچه گوینده(مولف،...)

می خواهد. مگر آنکه با صفتی پویا روبرو باشیم و نه ایستا

و نکته ی مهم این است که این پویایی هم در خود عبارت می تواند اتفاق بیفتد

و هم در طول یک اثر.

مثلا صفت آبی برای لاله در عبارت "لاله ی آبی" می تواند ایستا باشد

اما برای قدم ها در عبارت "قدم ها ی آبی" پویا.

اما همین عبارت"لاله ی آبی " در ایمان بیاوریم... فروغ با توجه به کل اثر و در

طول کار حالتی پویا به خود می گیرد.

زمان چهار بار نواخت...

آن چهار لاله ی آبی را بوییده ای...

در این اثر هم به حضور صفت "مرطوب" در کنار نور و لیوان دقت کنید که به پویایی

عبارت انجامیده است.

-نکته ی بعد در مورد عبارت زیر است:

"انگشت ها ی من

مدام

از دست رفته بودند"

که اینجا ما به نوعی با اصطلاحی روبروییم ؛ "از دست رفتن"

و رابطه ای برقرار می شود بین این دست با انگشت و کل کار.

اما نکته ی بسیار مهم اینجاست که در زبانی غیر از فارسی هم این رابطه حفظ

خواهد شد؟!(حتی با فرض اینکه بتوانیم معادل این اصطلاح را پیدا کنیم)

مثلا به عبارت معروف زیر دقت کنید:

آن یکی شیر است اندر بادیه

وان یکی شیر است اندر بادیه

آن یکی شیر است کادم می خورد

وان یکی شیر است کادم می خورد

درست است که این اثر در حوزه ی زبان فارسی دارای زبانی برجسته است

که وارد حیطه ی زبان ادبی شده اما فرض کنید به زبان دیگری ترجمه شده(مثلا انگلیسی)

و باز به فارسی ترجمه شود و به دست ما برسد، چه باقی می ماند؟

مثلا شاید عبارت :

آن یکی شیری در بیابان است

آن یکی شیری در کاسه است

آن یکی شیریست که آدم را می خورد

و آن یکی شیریست که آدم آن را می خورد

که حتی در زبان انگلیسی تشابه ظاهری شیرها(جناس تام) هم از بین میرود!

و این سوال مهم در باب شعریت یک اثر: که ایا باید پس از ترجمه باقی بماند؟!

-نکته ی قابل بحث دیگر ارتباط عمودی قوی در کل اثر است، حضور دستها

رطوبت ، لیوان ، موج ، دریا و ...و پرتاب هایی که میان آنها در طول کار صورت می گیرد

باعث نیاز به بازگشت و دوباره خوانی و ارتباط اجزاء اثر با هم می شود .

که کشف این رابطه ها در یک اثر گاه آسان و گاه دشوار است.

به عنوان مثال به "دریا" و "دستها" و "نور مرطوب لیوان" و " تاریکی اتاق"

توجه کنید.

- نکته ی دیگر لزوم توجه به زمان ها در اثر است .

-و نکته های بیشتر که به ادامه و همراهی دوستان می سپارم

مانند حضور سه نقطه ها در اثر و لزوم این حضور

و یا بحث در مورد عبارت" دست های تو سطح دریا بود

و ...

.............................................

به امید ادامه...

روزبه سوهانی.

چهار نکته ی کوتاه در باب زبان...

2010-08-09T01:45:00.005+04:30

به چه می خندیم ؟

نکته ی اول:
.....................................
به استفاده ی کودکان از زبان دقت کنید
آنجا که ما را به خنده وا می دارند
چه اتفاقی رخ میدهد!؟
چیست که باعث خندیدن ما می شود!؟
( اینجا منظور خود زبان است و نه لحن و صدا)
کودک تا زمانی که ساختار زبان را به عنوان نظامی قاعده مند نشناخته است
استفاده ای کاملا شخصی و قانون شکنانه از آن می کند...
و این قانون شکنی و آشنایی زدایی ناخواسته است که ما را به خنده وا می دارد.
و راز این قانون شکنی در همان دو محور پیشین قابل بررسیست؛
همنشینی و جانشینی...
گزینش و ترکیب...
که به نوعی زبانی یکسر شخصی برای کودک می آفریند
با نشانه ها یی شخصی.
به عنوان مثال با تغییردر محور همنشینی یک واژه:

سوسک تبدیل به سوکس می شود

و یا در جانشینی:

کتک تبدیل به تتک

و به همین شکل با جمله ها هم روبرو می شویم
به عنوان مثال در محور جانشینی و گزینش به جملاتی شبیه به این بر می خوریم:

یه بستنی دوست دارم

که اینجا کودک به جای "خیلی زیاد" که هنوز برایش جا افتاده و درک شدنی نیست
دست به گزینش جایگزینی می زند ، گزینش نشانه ای شخصی.
...................................

نکته ی دوم:

به چه زبانی می پوشیم ؟
به چه لباسی می خندیم؟
آیا می توان با توجه به همان دو محور به بررسی پوشاک پرداخت؟!
و این پژوهشی است که بارت انجام داده.
زیرا پوشاک می تواند جنبه ای نشانه شناسیک و دلالت گون داشته باشد.
و با همان دو محور قبل به این بررسی پرداخته.
به این شکل که در محور همنشینی(ترکیب) با قواعدی روبرو هستیم و در
محور جانشینی(گزینش) نیز با قواعدی که این قواعد می توانند هنجارها
و یا قوانینی با عناوین مختلف باشند(مذهبی و ...)
وطبعا در فرهنگها و جوامع مختلف متفاوت.
و در هر کشور با حدود آزادی متفاوتی در هر محور.

به عنوان مثال یک شهروند اروپایی می تواند در حوزه ی
ترکیب، کت و شلوار بپوشد یا شلوارک و پیراهن و یا ...
و در حوزه ی گزینش با انتخاب طرح ،مدل و شکل هر کدام روبروست
که بارت اولی را همچون زبان و دومی را همچون گفتار
(به نوعی استفاده ی شخصی از زبان) می داند.

دایره ی محدوده ی این انتخاب در هرمنطقه متفاوت است.
مثلا در جنگل های آمازون اصولا دایره تعطیل از آن طرف!!
و در کشوری دایره تعطیل از این طرف!!

*و در نتیجه به این نکته ی مهم می رسیم که:حدود هنجارشکنی که به
نوعی تخطی از قواعد این دو محور است(به شکل ادبی آشنابیی زدایی)
در هر منطقه متفاوت خواهد بود.
به عنوان مثال پوشیدن کت و شلوار در قبیله ای در آمازون همانقدر
هنجارشکنانه است که اتصال مقادیری برگ به خود در اروپا(که البته
جاهایی امکانش هست!) و نصب عینک بر بام پیشانی دربلادی دیگر!!
و شاید هر سه برای مردم آن منطقه خنده آور و یا تعجب انگیز
(البته دوتای اول از آنطرف و سومی از اینطرف!)

..............................................
نکته ی سوم:

به چه زبانی می خوریم؟
به چگونه خوردنی می خندیم؟

که شباهتی بسیار با پوشاک دارد.
به این معنی که هر فرهنگ و منطقه ای زبان خود را دارد
و باز در دو محور قابل بررسی
که قواعد این دو محور فرهنگ غذایی منطقه ای را تشکیل می دهند.
و خود نتیجه ی پیشینه ای تاریخی ، اجتماعی، اقتصادی و ...
و قواعد در منطقه های مختلف متفاوت و در نتیجه فرهنگ ها متفاوت.

به عنوان مثال ممکن است در کشوری در محور ترکیب به صورت:
پیش غذا+غدای اصلی+دسر+نوشیدنی باشد
و در کشوری:
نوشیدنی+غذای اصلی+دسر
و هر دو با امکان انتخاب های متفاوت در محور گزینش.
و حتی گاه قواعدی در محور گزینش.
به عنوان مثال خوردن چند نوشیدنی خاص و یا استفاده از سوپ
به عنوان پیش غذا در یک کشور یا منطقه.

و باز با توجه به این مطالب شکل ها ی آشنایی زدایی قابل بررسی است.
که با به هم ریختن قواعد این دو محور اتفاق می افتد.
و به عنوان مثال خوردن قهوه به همراه آبگوشت در جایی همانقدر تعجب برانگیز
می شود که خوردن دوغ با پیتزا.
* البته یک نکته ی بسیار مهم اینکه درست همچون ادبیات همین مقوله های نا آشنا
و شاید در ابتدا تعجب برانگیزبه مرور زمان می توانند آشنا
و در نتیجه تبدیل به فرهنگ جامعه ای شوند.

.........................................
و دست آخر نکته ی چهارم

و پرسش ها ی پیش رو:
-شباهت ها ی کودک و هنرمند چیست؟ تفاوت ها کدام است؟
-زبان شخصی چیست؟
-آیا زندگی زبانی شخصی دارد؟
-محدوده ی فردیت کجاست؟
-ما با چه فرهنگی زندگی میکنیم؟
-تولید فرهنگ چگونه است؟ و انتقال آن چگونه؟
-رابطه ی آزادی با زبان جیست؟
و...

......................................................
این مطالب به عنوان جرقه هاییست برای آغاز فکر و گفتگو
و به دلیل اهمیت زمان در این روزگار تا حد ممکن خلاصه...
به امید ادامه و همراهی...

روزبه سوهانی

به ارشاد علیجانی - برای سالروز سرآغازت...

2010-08-07T23:33:00.004+04:30

من و تو پیراهن های یک بند رختیم...

روزبه سوهانی

از احمدرضا احمدی

2010-08-06T02:00:00.012+04:30

آسمان خانه‌ی ما

من تمام پله‌ها را آبی رفتم

آسمان خانه‌ی ما

آسمان خانه‌ی همسایه نبود

من تمام پله‌ها را که به عمق گندم می‌رفت

گرسنه رفتم

من به دنبال سفیدی اسب

در تمام گندمزار فقط یک جاده را می‌دیدم

که پدرم با موهای سفید از آن می‌گذشت.

من تمام گندمزارها را تنها آمده بودم

پدرم را دیده بودم

گندم را دیده بودم

و هنوز نمی‌توانستم بگویم: اسب من

من فقط سفیدی اسب را گریستم

اسب مرا درو کردند.

وبلاگ شاعر

............................................

نقدی به منظور واشکافی اثر و نه معنا کردن آن :

..................................

بخش اول:

-نکته ی اول اینست که ما به عنوان اثری مستقل به این شعر بپردازیم

و یا به عنوان اثری در مجموعه ی آثار مولف که من این مطلب را با توجه

به شکل اول می نویسم.

-در اثر با زبانی ساده روبروییم و فعلهای زیاد که به موسیقی شکل میدهند.

در شعر آزاد ایجاد ریتم شبیه به ایجاد ریتم به کمک تدوین در سینماست

و با کات ها یی که در عبارات صورت می گیرد به دست می آید ،ضمن اینکه

هر کلمه نیز موسیقی خود را دارد(البته در حوزه ها ی زبانی مختلف

این موسیقی متفاوت خواهد بود به عنوان مثال موسیقی واژه ی "آسمان" در زبان فارسی

بامعادل انگلیسی آن "sky" متفاوت خواهد بود و در صورت ترجمه تغییر خواهد کرد

اما موسیقی که با تدوین اثر به دست می آید می تواند قابل انتقال باشد.

که خود مطلبیست مفصل و قابل بحث در حوزه ی ترجمه و زبان که به مجالی دیگر می سپارم)

پس در این اثر فعل ها به موسیقی و همینطور فرم احساسی شکل میدهند.

به مکث و فاصله ی بین جمله ها دقت کنید:

...من تمام گندم زارها را تنها آمده بودم

پدرم را دیده بودم

گندم را دیده بودم...

اما در جایی از کار که به کلمه ی جاده می رسیم

فرم بلندی جاده در بلندی جمله دیده می شود و از کات خبری نیست

و فعل می دیدم با "که" به جمله ی بعد متصل می شود و در ضمن

فعل عبارت حالت استمراری به خود می گیرد:

...من به دنبال سفیدی اسب

در تمام گندم زار فقط یک جاده را می‌دیدم

که پدرم با موهای سفید از آن می‌گذشت...

-در کار با یک" من" تنها روبرو می شویم و کل اثر مونولوگ ها ی

این "من" است که تا پایان کار تکرار می شود.

و تنها آسمان خانه است که به "ما" می رسد.

فعل ها ی به کار رفته درکار هم در زمان گذشته اتفاق می افتند و همه

جز فعل پایانی در حالت مفرد.

این زمان گذشته حسی دور و از دست رفته را به کار منتقل می کند.

که نکته ایست قابل توجه .

همچون تفاوت عکس و فیلم ؛ در عکس با زمانی از دست رفته،ایستاده و دور

روبروییم و تمامیتی بسته و در فیلم حس حضور زمان( حتی اگر فیلمی از گذشته

و یا در مورد گذشته باشد) در جریان است، چیزی که در عکس اتفاق نمی افتد.

و شاید به این اعتبار عکس ثبت مرگ لحظه ایست ، و در ذات خود اندوهگین

با فعلی گذشته.

و این زمان نکته ی بسیار مهمی درباب روایت تصویر در شعر است.

به عنوان مثال در هایکو ما یا با فعل روبرو نیستیم و یا فعل در زمان حال جریان دارد

و به زنده بودن اثر می انجامد...

- این تنها بابی بود برای آغاز گفتگو (و طبعا نه کامل و نه کافی)

در مورد یک اثر و جا برای بیشتر نوشتن بسیار.

به امید ادامه و همراهی ...

.................................

روزبه سوهانی

...

2010-08-03T01:20:00.008+04:30

...

2010-08-02T02:24:00.009+04:30

رقص از آتش قبیله ای دارند
در کوچ انگشتانت
جاده ها
دور
و تنهایی را لیوانی آب
به خانه می ریزد

کفشهایم را به خواب خواهم برد
تخت به ابتدای قدم های تو خواهد رسید
عبور تو از انحنای جاده ها پر خواهد شد
و اتاق
در روشنای قابی
در باریدن تمام تنهایی قبیله ای بر دیوار
سفر کرده ی
آواز دور انگشتانت
خواهد
ایستاد

جاده ها را به خواب می برم
کفشهایم در عریانی قدم های تو به خانه بر می گردند
ونشسته بر نمناکی آوازهای قابی
اتاق
درآتش قبیله ای
به باد
می ریزد

.............................
روزبه سوهانی

ادامه ی یک گفتگو

2010-07-31T14:11:00.008+04:30

سلام
.....................................
نکته ی اول:

آیا یک اثر هنری سطوح مختف و متفاوتی از لذت را برای مخاطب فراهم می آورد؟
و آیا رسیدن به این سطوح متفاوت لذت به ابزار و شناخت متفاوت نیاز دارد؟
برای پاسخ به مثال "دریاچه " رجوع میکنم.
به دریاچه ای برخورد میکنم،
و برای لذت بردن از آن شیوه ها و راه های مختلفی پیش رو دارم،
که هر کدام به ابزار و آموزه های متفاوتی نیازمند است.
اگر شنا بلد نباشم، یا لباس مناسبش را نداشته باشم
و یا به دلیل نداشتن شناخت از دریاچه حتی جرات
پا در آب گذاشتن هم نداشته باشم میتوان بر تخته سنگی نشست و به دور دست خیره شد.
اما با داشتن هر کدام از آن امکانات و آموزه ها
نوع و جنس لذت بردن هم متفاوت خواهد بود.
پس اگر شنا بلد باشم،از دریاچه شناخت داشته باشم و یا لوازم قواصی هم داشته باشم با
گزینه های بسیار بیشتری برای لذت بردن در سطوح متفاوت روبه رو خواهم بود.
این به معنای بی ارزش شماردن سطوح متفاوت لذت بردن نیست بلکه شاید بیان تفاوت
آنهاست .
میتوان لذت بردن یک کودک و یک موسیقیدان از "تابستان ویوالدی" را مثال آورد
که در سطوح متفاوتی اتفاق می افتد و شاید غیر قابل ارزشگذاری وقیاس، اما تنها در باب لذت.
و نه شناخت زیباییشناسیک و توان درک و دریافت و رسیدن به دایره ی وسیعتر
دلالت های معنایی یک اثربه منظور واشکافی هر چه بیشترآن ؛
که اینجا بحث تفاوت بسیار پرنگتر میشود.
به عنوان مثال شناخت آدم بر سنگ کنار دریاچه نشسته را با کسی که هم بر آن سنگ نشته
هم شنا کرده هم قواصی کرده و هم اطلاعات دقیقی از اکوسیستم و شرایط زمین شناسی
پیدایش دریاچه دارد وچندین دریاچه ی دیگر را دیده مقایسه کنیم. و جایگاه و تفاوت این دو.

**و این سوال مهم که اصولا آیا هر اثر هنری توان دریاچه بودن را دارد!؟
و یابرخی آثار سرابی بیش نیستند...
......................................................
نکته ی دوم:

سوسور در درسهایی در باره ی زبان شناسی میگوید :
" زبان نظامی از نشانه هاست که عقاید را بیان میکند"
و امبرتو اکو مینویسد:
" نشانه ها تمامی آن چیزهایند که بتوانند به جای چیزی دیگر دلالت معنایی یابند.
وجود این چیزهای دیگر ضروری نیست
یعنی نباید لزوما در جایی و لحظه ای که نشانه آنجا و آن زمان
بیانگر است وجود داشته باشند."
و باز اکو مینویسد:
"نشانه هر چیزیست که استوار به باوری اجتماعی و از پیش پذیرفته به جای چیزی
دیگرمعرفی شود"
و انطور که فرمالیست ها می گویند :
ادبیات نظام خاص نشانه هاست،مشابه با هر نظام دلالت گونه ی دیگر
اما با تمامی نظام های نشانه ای و هنرهای دیگر
در یک نکته ی اصلی تفاوت دارد:ماده ی اصلی آن و ساختار بنیادینش زبان است.
و این نکات مهم در باب زبان به درک و شناخت گونه های مختلف کارکرد
و ظهور آن در شکل های گوناگون کمک خواهد کرد.
و اینجاست که سوال گفتگوی پیش باز مطرح میشود.
اینکه زبان شعر چه تفاوتی با زبان هر روزه ،زبان طبیعی،زبان علمی و... دارد؟

یاکوبسن شعر را"کارکرد زیبایی شناسیک زبان"
و "هجوم سازمان یافته و آگاه به زبان هر روزه می داند"
و نکته ی مهم این زبان هر روزه است!!
باختین میگوید"برای انسان هیچ چیز هراس آور تر از نبودن پاسخ نیست"
و نکته ی مهم این هراس است!!
و اینجاست که مساله ی روز مرگی و عادت مطرح میشود.
به نظر شکلوفسکی هنر،ادراک حسی ما را دوباره سازمان میدهد
و در این مسیر قاعده های آشنا و ساختار های به ظاهر ماندگار واقعیت را دگرگون میکند.
هنر عادت هایمان را تغییر میدهد و هر چیز آشنا را به چشم ما بیگانه میکند.
میان ما و تمامی چیزهایی که به آن خو گرفته ایم فاصله می اندازد؛
اشیا را چنانکه "برای خود وجود دارند" به ما می نمایاند
و همه چیز را از حاکمیت سویه ی خودکار که زاده ی ادراک حسی ماست می رهاند.
این شاید چکیده ایست از بحث "آشنایی زدایی" که او مطرح کرد.
و میگوید"وظیفه ی شاعر از میان بردن نیروی عادت است"
با مثال ساحل نشینانی که دیگر صدای دریا را نمیشنوند .ساحل نشینانی که عادت کرده اند
و آن صدا حس زیباببشناسیکی را که در مسافری بر می انگیزد درآنان به وجود نمی آورد.
و می نویسد"ما هر روزه به هم نگاه میکنیم ،بی آن که دیگری را ببینیم"

و باز این پرسش اساسی که تمایز متن ادبی با هر متن دیگر در چیست؟

و اینبار هم با یک مثال:
در حال بیرون رفتن از خانه هستم و میخواهم در مورد شیشه ای سم که درون کابینت
است به دوستم که در خانه میماند هشدار و اطلاع بدهم.
چگونه از زبان استفاده میکنم و چه کارکردی از آن را مورد توجه قرار میدهم؟!
اینجا قصد من انتقال معنا و مفهوم خطرناک بودن شیشه به شفاف ترین و سرراست ترین
شکل ممکن به دوستم است. و زبان به عنوان ابزاری برای انتقال این معنا استفاده میشود؛
پس سعی میکنم کاملا از شکل قراردادی و پذیرفته شده و مشترک آن استفاده کنم، از رمزگان مشترک.
پس به عنوان مثال اگر من به زبان فرانسه مسلطم و دوستم نیست نمیتوانم این هشدار را به زبان
فرانسه بدهم و بروم!!! و خدایش بیامرزد...
و بر عکس اگر این دوست کلا یک دوست فرانسوی باشد و من از زبان فرانسه چیزی ندانم
ناچارم رمزگان مشترکی پیدا کنم که در غیر این صورت...خدایش بیامرزد!!!
و حالا اگر هر دو ایرانی باشیم میتوانم بگویم" توی کابینت گوشه ی آشپز خونه ، همون کابینتی که
سفیده،یه شیشه ی کوچیک زرد رنگ هست که توش سم ریختم"
که شاید اینبار اجالاتا خدایش نیامرزد!!!
اینجا زبان تنها وسیله ایست برای انتقال معنا. و تاکیدی بر کارکرد آن در انتقال معنایی مشخص.
و نمیتوان دنبال کارکرد زیبایی شناسیک زبان بود . و نمیتوان مجاز و استعاره و ایهام و ... را
به کار برد،چون به هیچ عنوان هدف رسیدن به ایجاد معناهای متفاوت در متن نیست و بر عکس
گرفتن امکان چند معنایی شدن و تاویل آن تا حد ممکن است.
پس مثلا نمیتوانم(صلاح نیست!) بگویم"در به هم پیوستگی سفیدی چوب هایی در کناره ها،
نیستی را به قناری غمگینی سپرده ام ...
که خدایش دوباره بیامرزد...!!!
.................................................
اما نکات اساسی و مهم دیگری هم در این مورد پیش می آیند.
که یکی از مهمترین آنها فاصله ی متن ادبی تا شعر
و تفاوت آنهاست که شاید بحث را پیچیده تر کند؛
که امیدوارم در گفتگوهای بعدی به آن برسییم.
و همچنین به طور جامع تری به زبان روزمره،زبان ادبی و آشنایی زدایی بپردازیم.
به امید ادامه...
......................................................
روزبه سوهانی

آغاز یک گفتگو

2010-07-30T15:48:00.006+04:30

سلام آقای سوهانی
............................................

چند نكته:

1.من منتقد نيستم چون ميدانم:
"منتقد كسي است كه جاده ها را ميشناسد اما رانندگي نميداند! كنت تينان"

2.من شاعر نيستم.نويسنده هم.

3.من فقط يك خواننده شعر هستم .شما فرض كن از ادبيات تنها خواندن و نوشتن ميدانم.

4.من نمی دانم انگيزه شخص شما از سرودن و انتشار شعر چيست.

5.تنها ميدانم من از آن لذت نميبرم و معنايي نيز در آن نميابم.
نميدانم چقدر خوب است كه شعر مخاطب خاص داشته باشد.
يا چنان موجزو پر كنايه باشد كه نامفهوم شود.
ابهام ،استعاره و تشبيه در خدمت مفهومند، نه خود هدف شعر!
مدتهاست دردانشگاه و در وبلاگتان اشعارتان را خوانده ام ،بارها، زمان گذاشتم اما...
البته نيما را هم كسي نفهميد، فروغ را هم ...
خدا كند نوه هايتان به وجودتان افتخار كنند!
احتمال محتمل ديگري هم هست كه اين نگاه تنها من باشد.

6.در ضمن من ميدانم :"كسي كه ميتواند عمل ميكند و كسي كه نميتواند درسش رامیدهد."
پس جسارت مرا ببخشيد اگر نخواسته بوديد نمی نوشتم.

سعیده میرزایی

...................................................................................
سلام
-بینهایت ازتون ممنونم که درخواستمو پذیرفتین و دلایلتونو گفتید
و اینو کاملا بی اغراق و بدون ذره ای ناراحتی میگم.
چون کاملا به چالش،سنتز و دیالوگ اعتقاد دارم و ازش لذت میبرم
که فقط در این صورت یک نیروی پیش برنده به وجود میاد.

-در مورد نظرتون راجع به شعرام به هیچ عنوان نمیتونم و نمیخوام دفاعیه ای داشته باشم
چون اعتقاد دارم یه اثر هنری بعد از به وجود اومدن
تبدیل به یه وجود مستقل میشه که خودش باید بتونه از خودش دفاع کنه و به حیاتش ادامه بده
که در غیر اینصورت جزو آثاری در گورستان تاریخ میشه.

-اما در مورد بقیه ی مطلالب میشه بحث کرد که فکر میکنم جالب و مفید باشه

1.یه اثر هنری بدون مخاطب قابل تصور نیست
و این مخاطبه که میتونه به اون حیات بده وباعث ادامه پیدا کردن این حیات بشه .
مثل این میمونه که فرض کنیم من بعد از کشیدن یه تابلو
بدون اینکه هیچکی اونو ببینه برای همیشه خاکش کنم
که حتی در این صورتم اون اثر یه مخاطب داشته و اون خود مولفه!

2.هر اثر هنری رمزگان خاص خودشو داره که با استفاده از اون با مخاطبش ارتباط برقرار میکنه.
و در مورد هنر هایی که از رمزگان مشترکی استفاده میکنن
اتفاقا نکته ی مهم برای درک تفاوتهادرک تفاوت شیوه و شکل به کار گیری رمزگان در اوناست.
...........................................
بنا به نظریه ی یاکوبسن:
کنش ارتباط کلامی شش عنصر اصلی دارد:
1:فرستنده ی پیام(که میشود از آن به عنوان مولف یاد کرد مثل یک نویسنده یا یک نقاش یا ...)
2: پیام(سویه ی معناشناسیک و نهایی وجه ارتباط)
3:گیرنده
4:زمینه(که به موقعیت نشانه شناسیک،
تاریخی-اجتماعی،روانشناسیک،فلسفی،
اخلاقی و در کل به افق های دلالت های فرهنگی ویژه ای وابسته است-و نکته ی مهم این است که زمینه مفهومی دقیق و قطعی نیست)
5:رمزگان(مثلا یک شعر در پیکر رمزگان
زبانشناسیک جای میگیرد)
6:تماس(مثلا قطعه شعری را میتوان خواند،شنید،میتواند در مجله ای باشد و یا کتابی و یا...)
...................................................

*که در پیام های ادبی به شکل خاصی رمزگان اهمیت داره ، به ویژه در شعر.

و اینجاست که این سوال مهم پیش میاد:
تفاوت آثار متفاوتی که با رمزگان مشترک به وجود میان در چیه!؟
به عنوان مثال تفاوت متن یه سخنرانی علمی با یه شعر چیه؟!
در حالی که هر دو از رمزگان زبانشناسیک استفاده میکنن!
و آیا اصولا تفاوتی هست!؟
....................
امیدوارم این سوالها باب گفتگو و بحث رو باز کنه...
واینجا باید از انتقاد خانم میرزایی و اینکه خیلی راحت مطرحش کردن تشکر کنم
که باعث شد بعد از مدتها باب یه گفتگوی جدی باز شه.
وبه همین دلیل دوست داشتم بحث توی صفحه ی اصلی وبلاگ ادامه پیدا کنه
که شاید دیگران هم بخوان توش شرکت کنن.
به امید ادامه...

.............................................
روزبه سوهانی

شعر جهان - ویلیام وردزورث

2010-07-29T15:03:00.005+04:30

"ویلـیام ورد‌‌زورث"، د‌‌ر سال 1770 در "کاکرموت"، "کومبرلند"‌‌ به د‌‌نیا آمد‌‌
و سومین فرزند‌‌ از میان پنج فرزند‌‌ خانواد‌‌ه‌اش بود‌‌. وي ماد‌‌رش را د‌‌ر سن
هشت‌سالگی و پد‌‌رش را د‌‌ر سن سیزد‌‌ه ‌سالگی از د‌‌ست د‌‌اد‌‌
و به سبب تهيدستي و نداري، خانواد‌‌ه‌‌ي او از هم پاشید‌‌
و سالها از خواهر دوست داشتني خود‌‌، "د‌‌وروتی"، د‌‌ور ماند‌‌،
ولي چند‌‌ سال پس از آن،‌‌ به كسب دانش د‌‌ر د‌‌انشگاه کمبریج اد‌‌امه د‌‌اد‌‌.
ويليام، د‌‌ر سال 1971 با زنی فرانسوی ازد‌‌واج کرد
‌‌ و يك سال پس از آن، پیش از به دنيا آمدن‌‌ د‌‌خترش،
به دليل ناسازواري‌هاي فرانسه و انگلستان
و نیز به هم ريختن شرايط مالی، به کشورش بازگشت
و براي سالها نتوانست همسر و د‌‌ختر خود‌‌ را ببيند‌‌.
او نخستین سروده‌ي خود‌‌ را با نام
"د‌‌ر باب د‌‌ید‌‌ن گریه‌ی د‌‌وشیزه هلن ماریا ویلیامز د‌‌ر داستان پریشانی"
با نام ساختگي "آکسیلوگوس" [ارزش‌شناس] منتشر کرد‌‌.
سرانجام، وي با انتشار سروده‌‌ي "افسانه‌های غنایی" (Lyrical Ballads)،
یکی از آغازگران دوران رمانتیک شد‌‌.
از سوي ديگر، ويليام وردزورث، يكي از پربارترين سرايندگان
رمانتيك انگلستان است و سبك رمانتيك،
به دست او و دوست سراينده‌اش، "كالريج"،
به اوج شكوفايي و كمال رسيده است.
وي كتاب "افسانه‌هاي غنايي" را به همراه "ساموئل کالریج"
در سال 1798منتشر کرد و ویراسته‌ی دوم کتاب را
در پی گفتگوهايي که با کولریج داشت،
در سال 1800 به چاپ رساند که دربرگيرنده‌ي
سروده‌های تازه‌ای از وردزورث بود.
مقدمه‌ی این كتاب که آن را سند اعلام موجودیت
جنبش رمانتیک به شمار مي‌آورند،
در ویراسته‌ی سوم آن در سال 1802، گسترش بیشتری یافت.
وردزورث در دوران كودكي و جواني با زادگاه خود،
درياچه‌ها، كوهها و تپه‌هاي آن، خو گرفت
و براين باور شد كه طبيعت، مونس و يار بزرگ آدمي و
مربي ذوق و احساسات بشري است؛
به گونه‌اي كه مي‌توان حضور شكوهمندانه‌ي خدا را در آن ديد.
ويليام، بيشتر دوران زندگي خود را در كنار مردم روستايي گذراند
و سادگي سروده‌هاي او نيز به همين زندگي ساده و آرام باز مي‌گردد.
"دوروتي"، خواهر وردزورث، همدم زندگاني او بود
و در تدوين سروده‌هايش او را ياري مي‌داد.
ويليام در سال 1830 و پس از آن، آنچنان پرآوازه شده بود
كه همگان او را گرامي مي داشتند.
دانشگاههاي "درام" و "آكسفورد"
با دادن درجه‌ي افتخاري به او، وي را ستودند.
ویلیام وردزورث که در کودکی و جوانی
به پُر هوسی و خودسری نام‌آور بود،
در سن بيست سالگی، پیاده به فرانسه رفت
تا به جشن سالگرد انقلاب این کشور بپیوندد،
ولي در میان‌سالي، محافظه‌کارتر شد
و از سال 1843 تا پایان زندگي خود‌‌،
مقام "ملک‌الشعرای" دربار انگلستان را د‌‌اشت.
-همچنین کتاب "پرلود" از دیگر آثار مهم او به شمار می رود.
.............................................
تنها بودم و سرگردان چون ابری...

تنها بودم و سرگردان چون ابری

شناور بر فراز تپه‌ها و دره‌ها

ناگهان جماعتی را دیدم

لشکری از نرگس‌های طلایی

رقصان و لرزان از نسیم

پیوسته چون ستارگان درخشان

که در راه شیری چشمک می‌زنند

آن‌ها هم بر خط بی‌پایانی در حاشیه‌ی خلیج،

صف کشیده بودند:

ده‌هزارتاشان را در یک نگاه دیدم

که در رقصی پرشور سر‌می‌جنباندند

موج‌های کنارشان هم می‌رقصیدند؛ اما آن‌ها

در شادمانی دست موج‌ها را از پشت بسته بودند

شاعر چگونه سرخوش نباشد

در چنان گروه شادمانی:

من خیره ماندم و اندیشیدم

به ثروتی که این منظره نصیبم کرده بود:

بارها وقتی که بی‌حال و افسرده

بر تختم می‌خوابم

آن‌ها به جلوه می‌آیند در چشم دل‌ام

-که شادکامی وقت تنهایی‌ست-

آن‌گاه قلبم از لذت پر می‌شود

و می‌رقصد با نرگس‌ها

مترجم:رضا مهرعلیان
.............................................
منابع:
www.rahpoo.com
www.vazna.com

در آستانه - از احمد شاملو

2010-07-24T17:55:00.001+04:30

باید اِستاد و فرود آمد
بر آستانِ دری که کوبه ندارد،
چرا که اگر به‌گاه آمده‌باشی دربان به انتظارِ توست و
اگر بی‌گاه
به درکوفتن‌ات پاسخی نمی‌آید.

کوتاه است در،
پس آن به که فروتن باشی.
آیینه‌یی نیک‌پرداخته توانی بود
آنجا
تا آراستگی را
پیش از درآمدن
در خود نظری کنی
هرچند که غلغله‌ی آن سوی در زاده‌ی توهمِ توست نه انبوهی‌ِ مهمانان،
که آنجا
تو را
کسی به انتظار نیست.
که آنجا
جنبش شاید،
اما جُنبنده‌یی در کار نیست:
نه ارواح و نه اشباح و نه قدیسانِ کافورینه به کف
نه عفریتانِ آتشین‌گاوسر به مشت
نه شیطانِ بُهتان‌خورده با کلاهِ بوقیِ منگوله‌دارش
نه ملغمه‌ی بی‌قانونِ مطلق‌های مُتنافی. ــ
تنها تو
آنجا موجودیتِ مطلقی،
موجودیتِ محض،
چرا که در غیابِ خود ادامه می‌یابی و غیابت
حضورِ قاطعِ اعجاز است.
گذارت از آستانه‌ی ناگزیر
فروچکیدن قطره‌ قطرانی‌ست در نامتناهی‌ ظلمات:
«ــ دریغا
ای‌کاش ای‌کاش
قضاوتی قضاوتی قضاوتی
درکار درکار درکار
می‌بود!» ــ
شاید اگرت توانِ شنفتن بود
پژواکِ آوازِ فروچکیدنِ خود را در تالارِ خاموشِ کهکشان‌های بی‌خورشیدــ
چون هُرَّستِ آوارِ دریغ
می‌شنیدی:
«ــ کاشکی کاشکی
داوری داوری داوری
درکار درکار درکار درکار...»
اما داوری آن سوی در نشسته است، بی‌ردای شومِ قاضیان.
ذاتش درایت و انصاف
هیأتش زمان. ــ
و خاطره‌ات تا جاودانِ جاویدان در گذرگاهِ ادوار داوری خواهد شد.

□

بدرود!
بدرود! (چنین گوید بامدادِ شاعر:)
رقصان می‌گذرم از آستانه‌ی اجبار
شادمانه و شاکر.

از بیرون به درون آمدم:
از منظر
به نظّاره به ناظر. ــ
نه به هیأتِ گیاهی نه به هیأتِ پروانه‌یی نه به هیأتِ سنگی نه به هیأتِ برکه‌یی، ــ
من به هیأتِ «ما» زاده شدم
به هیأتِ پُرشکوهِ انسان
تا در بهارِ گیاه به تماشای رنگین‌کمانِ پروانه بنشینم
غرورِ کوه را دریابم و هیبتِ دریا را بشنوم
تا شریطه‌ی خود را بشناسم و جهان را به قدرِ همت و فرصتِ خویش معنا دهم
که کارستانی از این‌دست
از توانِ درخت و پرنده و صخره و آبشار
بیرون است.

انسان زاده شدن تجسّدِ وظیفه بود:
توانِ دوست‌داشتن و دوست‌داشته‌شدن
توانِ شنفتن
توانِ دیدن و گفتن
توانِ اندُهگین و شادمان‌شدن
توانِ خندیدن به وسعتِ دل، توانِ گریستن از سُویدای جان
توانِ گردن به غرور برافراشتن در ارتفاعِ شُکوهناکِ فروتنی
توانِ جلیلِ به دوش بردنِ بارِ امانت
و توانِ غمناکِ تحملِ تنهایی
تنهایی
تنهایی
تنهایی عریان.

انسان
دشواری وظیفه است.

□

دستانِ بسته‌ام آزاد نبود تا هر چشم‌انداز را به جان دربرکشم
هر نغمه و هر چشمه و هر پرنده
هر بَدرِ کامل و هر پَگاهِ دیگر
هر قلّه و هر درخت و هر انسانِ دیگر را.

رخصتِ زیستن را دست‌بسته دهان‌بسته گذشتم دست و دهان بسته
گذشتیم
و منظرِ جهان را
تنها
از رخنه‌ی تنگ‌چشمی‌ حصارِ شرارت دیدیم و
اکنون
آنک دَرِ کوتاهِ بی‌کوبه در برابر و
آنک اشارتِ دربانِ منتظر! ــ

دالانِ تنگی را که درنوشته‌ام
به وداع
فراپُشت می‌نگرم:

فرصت کوتاه بود و سفر جانکاه بود
اما یگانه بود و هیچ کم نداشت.

به جان منت پذیرم و حق گزارم!
(چنین گفت بامدادِ خسته.)

سبک شناسی شعر کلاسیک

2010-07-21T12:20:00.006+04:30

شعرقرن ششم
...............................
علل تغییر سبک خراسانی:

-تاسیس مدارس دینی و رواج معارف اسلامی
-اخطلاط مردم خراسان و عراق(تغییر پایتخت از غزنین به اصفهان)
-درسی شدن فارسی دری
-رواج تصوف و فعالیت صوفیان(تحریک سلجوقیان برای حمله به غزنویان)
-ادای دین سلجوقیان بعد از تسلط به صوفیه و ساختن خانقاه های بسیار
-تاسیس مدارس و آشنای با کتب ادبی زبان عربی
-فاضل شدن شاعران علاوه بر شاعر بودن(اشاره به علوم در شعر)
-ممنوع شدن علوم عقلی در مدارس و فقط علوم دینی و ادبیات
-تاسیس مدارس تدریس علوم دینی بسیار توسط نظام الملک(نظامیه ها)
-از میان رفتن نهضت شعوبیه(افرادی ملی و ضد عرب که فضیلت را فقط در تقوی میدانستند)
-حمله و تعریض به شاهنامه ها(امیر معزی شاهنامه ی فردوسی را دروغ و نیرنگ میداند)
-عدم توجه سلجوقیان به شعر و شاعری(عقب نشینی قصیده و مدح و رواج غزل)
به همین دلیل یکی از مضامین این دوره شکایت شاعران از کسادی بازار شعر و شاعریست
-جنگ های داخلی
............................................
شعرای دوره ی اول تسلط سلجوقیان

-ابو سعید ابوالخیر

ما را نبود دلی که کار آید از او
جز ناله که هر دمی هزار آید از او
چندان گریم که کوچه ها گل گردند
نی روید و ناله های زار آید از او

-فخر الدین اسعد گرگانی(منظوم کردن داستان ویس و رامین از پهلوی به دری)

-بابا طاهر

-اسدی طوسی(صاحب مثنوی حماسی گرشاسب نامه)

-ازرقی حروی(سندبادنامه)

-قطران(اولین شاعر آذربایجان/مقلد عنصری و فرخی)

-ناصر خسرو(نظر منفی نسبت به غزل و مضامین عاشقانه/شعر مذهبی ادبی/اوزان سنگین و قوافی مشکل و لغات اصیل)

..................................................
سه سبک مهم شعری در قرن ششم:

-سبک خراسانی(مانند معزی و ادیب)

-سبک آذربایجانی(مانند خاقانی ونظامی)زبان سبک خراسانی و فکر و مختصات عراقی.

-سبک بین خراسانی و عراقی(مانند انوری و ظهیر)غزل به سبک عراقی و قصیده به سبک خراسانی.

..............................................................

شعری از حوریه موسوی

2010-07-18T17:58:00.001+04:30

هر چقدر درون جغرافیا ورق بخوری

معتدل ترین

یعنی تو

یعنی آغوشت را برای

فرو نشسته ترین انگشتان باز کن

دیرهم باشی

من از زمین بیرون می کشانمت

آن گاه پس از

چرخیدن خاک درون تنت

از تو خواهم پرسید

در گوشه ای از جهان

خنده ای

بی انتها

برای من

آیا هست؟

وبلاگ شاعر

سبک شناسی شعر کلاسیک

2010-07-17T11:13:00.004+04:30

سبک خراسانی
.............................
دوره ی غزنویان
...................................
-فروکش کردن تب شاهنامه سرایی
-متوقف شدن اعیاد و مراسم ایرانی
-پرداختن به معارف اسلامی و ترویج زبان عربی
-روق زیاد بازار مدح
-از حد تعادل خارج شن دامنه ی اغراق
-کاسته شدن از لغات مهجور فارسی
-اساس بر تشبیه محسوس به محسوس

شعرای مهم:

-عنصری(ملک الشعرای دربار محمود/نمونه ی اعلای قصیده پردازی)

-فرخی سیستانی(قصاید سهل و ممتنع که بیشتر جنبه ی غنایی دارد و تغزلات آنها مشهور است
و چندان با اشارات علمی و ترکیبات عربی سروکار ندارد)

-منوچهری دامغانی(شاعر دربار مسعود غزنوی/توجه زیاد به لغات و جملات عربی/شاعر طبیعت
اصطلاحات زیاد موسیقی/او را واضع مسمط میدانند/معروف به شاعر شب/استاد تشبیه محسوس به محسوس)
..................................................

منبع: سبک شناسی شعر- سیروس شمیسا

سبک شناسی شعر کلاسیک

2010-07-12T23:35:00.004+04:30

سبک خراسانی(دوره ی طاهریان-صفاریان-سامانیان)
...........................................
دوره ها ی تاریخی:
-طاهری
-صفاری
-سامانی
-غزنوی
.........................................
دوره ی طاهریان و صفاریان:

شعرای مهم:

-محمد بن وصیف(اواسط قرن سوم- شروع شعر فارسی با قصیده ای از او)

-بسام کرد

-فیروز مشرقی(در عصر عمروبن لیث صفاری)

-ابوسلیک گرگانی

-حنظله

-محمود وراق هروی

-مسعودی مروزی(شاهنامه ای سروده که سه بیتش مانده)

سبک این دوره:
بیشتر از نوع ادب تعلیمی که با لحنی حماسی در باب مهتری وخوی آزادگی داشتن
پند و اندرز می دهند.
بیشتر قطعه هستند و دو بیتی.
صنایع ادبی ندارند- تصویری نیستند-مستقیم و حرفی هستند و مبتنی بر منطق نثری موزون شده.
..........................................
دوره ی سامانیان:

-دوره ی رواج و تثبیت نظم فارسی
-سامانیان بسیار فرهنگ دوست بودند

شعرای مهم:

-رودکی(مثنوی وقصیده دارد-شعر او نمونه ی کامل سبک خراسانی قرن چهارم است- اشتمال بر
لغات مهجور-روح حماسی-روحیه ی شاد و سهل گیری در شعر)

-شهید بلخی(اولین غزل در آثار اوست با این مطلع:
مرا به جان تو سوگند و صعب سوگندی/که هرگز از تو نگردم نه بشنوم پندی)

ابو شکور بلخی(مثنوی به نام آفرین نامه دارد: به دشمن برت استواری مباد/که دشمن درختیست خشک از نهاد)

-دقیقی(به کار مدح توجه خاصی داشته- قبل از فردوسی به نظم شاهنامه پرداخت و گشتاسب نامه اش
که 1000 بیت است در شاهنامه آمده است و فردوسی از آن انتقاد تندی کرده- علاقه به زرتشت و
اصطلاحات زرتشتی دارد)

-کسایی مروزی(شیعی بود و از شهدای کربلا یاد کرده-از مدح بد میگوید-از غزل به معنای ابیات عاشقانه در
ابتدای قصیده نکوهش میکند-به زهد و وعظ توجه دارد و به این جهت مورد توجه ناصر خسرو قرار میگیرد)

-فردوسی(بزرگترین شاعر این دوره)

-منجیک ترمذی

-رابعه

در سبک این دوره:
-به لحاظ زبان مختصات فارسی کهن و سبک خراسانی
-حماسی/پند و اندرزی/شاد و به دور از یاس/خالی از اصطلاحات نجومی و طبی/اشاره بسیار کم به آیات و احادیث
ـبه لحاظ تشبیه قوی و قالبا از نوع محسوس به محسوس و گاهی محسوس به معقول
و در اواخر قرن چهارم استعاره هم دیده میشود
-بیشتر قطعه
-حرفی و مستقیم
-استفاده ی کم از لغات عربی
-فخیم و آهنگین تر از اشعار دوره ی طاهریان و صفاریان
- بسامد غزل بسیار ناچیز
..................................................

منبع: سبک شناسی شعر - سیروس شمیسا

شعری از روزبه سوهانی

2010-07-02T13:11:00.003+04:30

صندلی ها دورتر از آخرین عکسمان

امواج را

تنها

نشسته ام

شعر جهان ـ ویلیام بلیک

2010-06-28T12:19:00.005+04:30

شاعر و طراح و نقاش بزرگ انگلیسی ۲۸ نوامبر ۱۷۵۷ در خانواده‌ای کم‌درآمد در لندن به دنیا آمد و در ۱۲ اوت ۱۸۲۷ در همان شهر درگذشت.

اشعار بلیک ساده و روان، اما محکم و تکان‌دهنده است. شعر او با تخیلی غریب، تصاویر شگرف و کلامی پیامبرگون، شعر انگلیسی را دگرگون کرد. بسیاری از سخن‌شناسان شکوه زبان بلیک را به شعر شکسپیر مانند کرده‌اند.

ویلیام بلیک بزرگترین نماینده رومانتیسیسم در شعر انگلیسی به شمار می‌رود.

اولین کتاب او طرح‌های شاعرانه (1783)، تنها کتابی بود‌ که د‌ر د‌وران زند‌گی‌اش، به د‌ست ناشری منتشر شد‌. سایر کتاب‌هایش را، خود‌ش، با کمک همسرش کاترین بوچر، تصویرسازی و منتشر کرد‌. آوازهای معصومیت (1789) و آوازهای تجربه (1794) که شامل اشعار «بره»، «ببر» و «لند‌ن»‌ می‌شد‌، از زاویه‌ی د‌ید‌ یک کود‌ک، و با د‌ید‌گاهی مستقیم، ساد‌ه و غیراحساساتی سرود‌ه شد‌ه‌اند‌. بلیک رؤیابین و عارف بود‌ و د‌ر کتاب‌های نبوت خود‌، که شامل کتاب تِل (1789)، ازد‌واج بهشت و د‌وزخ (1790) میلتون (8ـ1804) بود‌ و اورشلیم (20ـ1804)، اساطیر مخصوص به خود‌ را خلق کرد‌ که د‌ر آن‌ها عشق، انرژی، و تخیل با نیروهای منطقِ کاهند‌ه و سرخورد‌گی، به رویارویی برمی‌خیزند‌. نقاشی‌ها و حکاکی‌های بلیک، به‌ویژه تصویرسازی‌هایی که برای کتاب‌های خود‌ش، آثار میلتون، و کتاب ایوب کرد‌ه، د‌ر زمینه‌ی نمایش کالبد‌شناسی انسان و قالب‌های طبیعی د‌یگر، هم واقع‌گرایانه‌اند‌ و هم به‌گونه‌ی د‌رخشانی تخیل‌برانگیز. بلیک موجود‌ات خیالی را با جزئیات د‌قیقی ترسیم می‌کند‌. بلیک تا مد‌ت‌ها پس از مرگش، با اقبال منتقد‌ان روبه‌رو نشد

هنر طراحی و نگارگری بلیک، به هیچ مکتب و اسلوبی وامدار نیست. این هنر عاصی سری در هنر غارنشینی دارد و پایی در مکتب رومانتیک مدرن. با وجود تأثیرات آشکار از سبک گوتیک و انقلاب رنسانس، نقش او یکه و خودویژه است.

ویلیام بلیک منبع الهام خود را در درون پرغوغای خود یافته بود. از سبک‌ها و شگردها را به خوبی می‌شناخت، اما به سلیقه‌ها و پسندهای زمانه بی‌اعتنا بود. در ناسازگاری با ابنای روزگار و سرپیچی از هنجارهای زمانه تا آنجا پیش رفت که بیشتر مردم او را "دیوانه" دانستند.

بلیک مانند "عقلای مجانین" پیوسته مردم را از نظر (بینش) درون و تجلی تجارب شهودآمیز خود باخبر می‌ساخت، اما کمتر کسی به کار و تلاش او توجه می‌کرد.

بلیک کتاب‌های شعر خود را به تنهایی، و گاه به کمک همسرش تولید و عرضه می‌کرد: از ترسیم و تذهیب تا چاپ و صحافی را خود انجام می‌داد، بی آنکه دغدغه مشتری داشته باشد. در پیشرفت شگردهای حکاکی روی مس و گرآورسازی به نوآوری‌های مهمی دست زد.

بلیک بیشتر عمر خود را با فقر و محرومیت به سر برد، اما با وجد و نشاطی که از هنر او برمی‌جوشید، خود را روی زمین از هر آدمی شادتر می‌دید. در واپسین دم، که هنوز گرماگرم کار و آفرینش بود، در بستر مرگ گفت: "عاقبت به سرزمینی می‌روم که همیشه آرزوی دیدنش را داشتم.» به قول عارف شرقی: ما زبالاییم، بالا می‌رویم...

ویلیام بلیک رازی بزرگ در تاریخ هنر باقی مانده است، و امروز گرانبهاتر از هر زمانی دیگر.

.............................................................

شعری از ویلیام بلیک - مترجم: سیاوش ضمیران

گل آفتاب‌گردان

خسته از روزگار

در جست‌و‌جوی خورشید

فرسنگ‌های مانده

تا به آن طلاکده‌ی دل‌فریب را می‌شمارد.

سرزمینی که جوانی

آرزوی نیل به‌دان را

به گور می‌برد.

و باکره‌گان پریده‌ْرنگ

کفن‌ْپوش

از سپیدی برف

در سپیدی برف

از گورهاشان برمی‌جهند و

در پی کوچ بدان جا هستند.

به دیاری که آفتاب‌گردانک من

قصد رفتن دارد.
............................................
منابع: BBCفارسی - وازنا

شعری از روزبه سوهانی

2010-06-22T00:57:00.006+04:30

آنسوتر از نگاه تو
آسمان
می ایستد
وقتی که خاک
ادامه ی آخرین بال های پرنده ای باشد و
دستانت
تمام یک روز بارانی را به پنجره بیاورد

آنسوتر از نگاه تو
شهر
آغشته به تپش های پیراهنی می شود
که سراسر التهاب مویت را
به نفس های کوچه
می بارد
ایستاده میان دفتری گل آلود
در بی تابی آخرین برگ ها
در انگشتانت
که پنجره ای به آسمان
خواهند کشاند

وآنسوتر از تمام یک روز بارانی
شهر
در گامهای من
در بی قراری بوی پرنده و روسری
و در آخرین تپش های نگاه تو
فرو
خواهد
رفت

پیشگامان شعر نو - میرزاده ی عشقی

2010-06-21T18:18:00.004+04:30

میرزاده عشقی نام اصلیش «سید محمدرضا کردستانی» و فرزند «حاج سید ابوالقاسم کردستانی» بود و در تاریخ دوازدهم جمادی‌الآخر سال ۱۳۱۲ هجری قمری مطابق ۲۰ آذرماه ۱۲۷۳ خورشیدی و سال ۱۸۹۴ میلادی زاده شد.
سالهای کودکی را در مکاتب محلی واز سن هفت سالگی به بعد در آموزشگاه‌های «الفت» و «آلیانس» به تحصیل فارسی و فرانسه اشتغال داشته، پیش از آنکه گواهی نامه از این مدرسه دریافت کند در تجارتخانه یک بازرگان فرانسوی به شغل مترجمی پرداخته و به زبان فرانسه مسلط شد.
دوره تحصیلی وی تا سن هفده سالگی بیشتر طول نکشید، در آغاز سن ۱۵ سالگی به اصفهان رفت، سپس برای اتمام تحصیلات به تهران آمد، بیش از سه ماه نگذشت که به همدان باز گشت وچهار ماه بعدش به اصرار پدر برای تحصیل عازم پایتخت شد ولی عشقی از تهران به رشت و بندر انزلی رهسپار واز آنجا به مرکز باز آمد.
هنگامی که در همدان بسر می‌برد اوائل جنگ جهانی اول ۱۹۱۴-۱۹۱۸ میلادی به عبارت دیگر دوره کشمکش سیاست متفقین و دول متحده بود. عشقی به هواخواهی از عثمانی‌ها پرداخت و زمانی که چند هزار تن مهاجر ایرانی در عبور از غرب ایران به سوی استانبول می‌رفتند او هم به آنها پیوست و همراه مهاجرین به آنجا رفت.
عشقی چند سالی در استانبول بود، در شعبه علوم اجتماعی و فلسفه دارالفنون باب عالی جزء مستمعین آزاد حضور می‌یافت، پیش از این سفر هم یک باربه همراهی آلمانیها به بیجار و کردستان رفته بود.
«اپرای رستاخیز شهریاران ایران» را عشقی در استانبول نوشت. این منظومه اثر مشاهدات اواز ویرانه‌های مدائن هنگام عبور از بغداد و موصل به استانبول بوده‌است.
در سال ۱۳۳۳ ه. ق. «روزنامه عشقی» را در همدان انتشار داد. «نوروزی نامه» را نیز در سال ۱۳۳۶ ه. ق. پانزده روز پیش از رسیدن فصل بهار در استانبول سرود.
عشقی از استانبول به همدان رفت و باز به تهران شتافت. او چند سال آخر عمرش را در تهران به سر برد، قطعه «کفن سیاه» را در باب روزگار زنان و حجاب آنان با نوشت.
عشقی گاه گاهی در روزنامه‌ها و مجلات اشعار و مقالاتی منتشر می‌ساخت که بیشتر جنبهٔ وطنی واجتماعی داشت، چندی هم شخصا روزنامه «قرن بیستم» را باقطع بزرگ در چهار صفحه منتشر می‌کرد که امتیازش به خود او تعلق داشت لیکن بیش از ۱۷ شماره انتشار نیافت.
او در روز ۱۲ تیرماه ۱۳۰۳ خورشیدی، در تهران هدف گلولهٔ افراد ناشناس قرار گرفت و در ۳۱ سالگی، چشم از جهان فرو بست.
.......................................................
ـ نیما در مورد هو میگوید: "عشقی فقط شاعر این دوره بود اگر باقی میماند و معایبش را رفع میکرد"
ـ نخستین کسی که رسما به شعر نیمایی توجه نشان داد عشقی بود.
ـ اما اود خود را بنیانگذار ادبیات نوین ایران میداند.
شمس لنگرودی در تاریخ تحلیلی شعر نو میگوید : " عشقی تابع نیما نبود. او تابع شعر مترقی زمانه ی خود بود"
ـ او مجموعا پنج شعر به شیوهی نو دارد که دو تای آ‌نها یعنی "ایده آل" و "کفن سیاه" انحراف جدی تری از شعر سنتی دارند.
ـ او در مقدمه ی ایده آل مینویسد : " سه تابلو : شب مهتاب . روز مرگ مریم و سرگذشت پدر مردم و ایده آل او به عقیده ی سراینده
دیباچه ی انقلاب ادبیات ایران است"
......................................................
ابتدای شعر "شب مهتاب" تابلوی اول از سه تابلوی ایده آل

اوائل گل سرخ است و انتهای بهار
نشسته ام سر سنگی کنار یک دیوار
جوار دره ی دربند و دامن کهسار
فضای شمران اندک ز قرب مغرب تار
هنوز بر اثر روز بر فراز اوین...

.....................................................
منابع:
-ویکیپدیا
-کتاب تاریخ تحلیلی شعر نو

شعر جهان - اندرو مارول

2010-06-19T18:35:00.003+04:30

این طنز پرداز و شاعر متافیزیکال انگلیسی در سال 1638 از دانشگاه کمبریج
فارق التحصیل شد و بعد به گشت و گذار در اروپا پرداخت و در سال 1650
به انگلستان بازگشت.
در دوران انقلاب به معاونت "جان میلتون" منصوب شد.
او در دوران حیاتش فقط به عنوان نویسنده ی قطعات طنز و فکاهی به نظم و
نثر اندک شهرتی داشت و سروده های جدیش پس از مرگ او چاپ شد.
او اکنون از مهمترین سرایندگان سبک متافیزیک در کنار "جرج هربرت"
محسوب می شود.
-"به معشوق شرمرویش" بهترین سروده ی او شناخته میشود.
........................................
ابتدای شعر " به معشوق شرمرویش "- ترجمه ی سعید سعید پور

اگر زمان و جهان به دلخواه بود
این شرمروییت نگارا گناهی نبود.
می نشستیم واندیشه می کردیم که کجا رویم
و روز بلند عشقمان را چگونه سر کنیم...

نویسندگان میهمان

2010-06-19T03:50:00.001+04:30

سلام
برای باهم بودن و در کنار هم بودن تصمیم گرفتیم ستونایی رو طراحی
کنیم تا به وسیله ی اونا دوستای قدیمی و دور و نزدیکو دور هم جمع کنیم
و قرار گذاشتیم اسم و محتوای ستون به اختیار نویسندش باشه
دوستام لطف کردن و پذیرفتن
و این اتفاق با نوشته های دوست عزیز ما بهنام شریفی شروع شد
درستونی با عنوان زیر زمین...

به امید ستون ها ی بیشتر و دوستان بیشتر
که باعث بشه مجازی با هم باشیم.

ارشاد علیجانی - روزبه سوهانی

پیشگامان شعر نو - نیما

2010-06-18T13:52:00.000+04:30

علی اسفندیاری متخلص به نیما یوشیج در 21 آبان 1276 ه.ش. در یوش متولد شد و در شب 13 دی 1338 در گذشت.
خواندن و نوشتن را نزد آخوند ملای ده ياد گرفت.
11ساله بوده كه به تهران كوچ مي‌كند و روبه‌روي مسجد شاه كه يكي از مراكز فعاليت مشروطه‌خواهان بوده است؛ در خانه‌اي استيجاري، مجاور مدرسه‌ي دارالشفاء مسكن مي‌گزيند. او ابتدا به دبستان «حيات جاويد» مي‌رود و پس از چندي، به يك مدرسه‌ي كاتوليك كه آن وقت در تهران به مدرسه‌ي «سن‌لويي» شهرت داشته، فرستاده مي‌شود.
او در مورد این سال می نویسد:"تمام خیالات من برای شناسایی چیزها ی خوبی بود
که می خواستم با آ‌ن شناسایی بر همسران خود تفوق یابم...
در پانزده سالگی میرفتم مورخ شوم. گاهی نقاش میشدم. گاهی روحی
و گاهی طبیعی. خوشبختانه هر نوع قوه ی خلا قه در من وجود داشت.
ولی مراقبت و تشویق یک معلم خوش رفتار که نظام وفا شاعر بنام امروز باشد مدا به خط شعر گفتن انداخت.
این تاریخ مقارن بود با سالهایی که جنگ های بین المللی ادامه داشت.
و من در آن وقت اخبار جنگ را به زبان فرانسه می توانستم بخوانم"
ـ نیما همزمان به تحصیل طلبگی آموزش زبان عربی میپردازد.
ـدر اسفند ماه سال 1299 با شعر "قصه ی رنگ پریده" ظهور میکند.
ـدر سال 1300 نخستین کتاب شعرش را با نام"قصه ی رنگ پریده . خون سرد" با سرمایه ی شخصی
در 30 صفحه منتشرمی کند.
ـافتخار نیما با شعر "ای شب" آغاز میشود. شعر در نشریه ی معتبر ادبد نوبهار چاپ میشود.
ـدر سال 1301 است که افسانه ی نیما - که به تعبیری سنگ بنای شعر نو است - سروده میشود و به نظام وفا تقدیم می شود.
ـ او در مقدمه ی افسانه در واقع مانیفست اولش را مینویسد و ساختمان افسانه ی خود را " نمایش" نام میگذارد.
.........................................
فرق نیما با دیگر شاعران نوپردازی که پیش از او شعر گفته بودند:

ـ انقلاب نیما در محتوا
*نیما کاملا به فلسفه ی کار خود آگاه بود
*نوآوری شاعران پیش از او در شکل بیرونی شعر بود (به ویژه در نوع قافیه بندی)
و شعر آنها در جوهره و نطام همان شعر سنتی بود
به همین دلیل ایرج میرزا در ذم آن میگوید:
انقلاب ادبی محکم شد
فارسی با عربی توام شد
در تجدید و تجدد وا شد
ادبیات شلم شوربا شد...
*در 17 اردیبهشت 1308 نیما در نامه ای به صفا راجع به شعر نو پیش از خود میگوید:
این یک قسم کاریکاتور مخصوص ادبیات امروز ایران است از اخطلاط قدیم جدید.
به آن شکل عقاب را میتوان داد که مسخواهد پرواز کند اما دست و پای فیل دارد
پس از آن می خواهد و ناچار است از اینکه برخیزد . بر میخیزد و می گوید عقابم
و عقاب هم نیست...
*در سالهای 1318 به بعد طی سلسله مقالات بسیار مهمش تحت عنوان " ارزش احساسات در زندگی هنرپیشگان"
دریافت هایش را تئوریزه می کند.
و در آن اشاره میکند که : در هیچ جای دنیا آثار هنری و احساسات نهفته و تضمین شده در آن عوض نشده اند
مگر در دنباله ی عوض شدن شکل زندگی ها ی اجتماعی...
*پس زبان هر عصر چیزی نیست جز شناخت جوهره ی موضوعات هر عصر و نحو بیان آن*
این مفهوم محتوا و مضمون انقلاب محتوا در شعر نیماییست.

انقلاب نیما در شکل
-در وجه درونی شکل یا ساخت که همان کیفیت ترکیب و هماهنگی عناصر تشکیل دهنده ی کل یک شعر است
که در آغاز. پایان . گذرگاه ها . پیوند گاه ها . کیفیت ارتباط تصاویر و مفاهیم . هماهنگی کلمات و اشیا، با تصویر و مفهوم
کلی و ... نمودار میگردد.
*در شعر سنتی فارسی جز در رباعی اساسا موضوع ساخت به معنی امروزیش مطرح نیست.
*و به همین دلیل است که برای هر قالب شعری حدودی تعیین کرده اند. چون وقتی هیچ نیروی درونی محدود کننده
(تمام کننده در شهر وجود نداشته باشد وجود یک عامل مکلنیکی بیرونی ضروری خواهد بود.

*او در مورد وزن مینویسد باید مصراع ها و ابیات به طور مشترک وزن را تولید کنند ... و این یک اصل علمیست که هیچ
چیز نتیجه ی خودش نیست بلکه نتیجه ی خودش با دیگران است...
*او میگوید تو باید عصاره ی بینایی باشی...باید بتوانی یک جام شراب بشوی تا وقتی افتاد و شکست
لرزش شکستن را به تن احساس کنی...

ـ در وجه بیرونی شکل یا همان نمای بیرونی و قالب شعر
*در شعر کلاسیک قالب های از پیش تععین شده ای وجود دارد که شاعران محتوای ذهنیشان را
در آنهامی ریزند.
* اما نیما با دیدن موج های کوتاه و بلند یک استخر می گوید: من میخواهم انتظام طبیعی به فرم شعر داده باشم
در واقع فرم شعر من سنتز حتمی تزها و آنتی تزهاست.
* و در واقع او معتقد است " هنر در به جا گذاشتن خشت است نه فقط در به کار بردن آن"
درست عکس نظر ابن خلدون که معتقد است : " هر بیت از لحاظ معنی کاملا مستقل است... ازین رو
شاعر میتواند ابیات را در هر محل شعر که مناسب میبیند بگذارد"
*و به نطر نیما ساخت هر جز، از یک کل به کیفیت عمل آن جز‌، در آن کل بستگی دارد نه به طول و عرض
آن. همانگونه که کیفیت کارکرد گوش در بدن ساخت گوش به این شکل را به وجود می آ ورد
و همینطور دیگر اعضا،...
و هارمونی همه ی این اعضا،کوتاه و بلند به ارگانیسم معنی میبخشد.
* ودر شعر هم وزن که طنین و آهنگ یک مطلب معین است
فقط توسط هارمونی به وجود می آ ید... این است که باید مصرا ع ها و ابیات دسته جمعی و به طور مشترک
وزن را تولید کنند.
***به نظر نیما وقتی مصراع " خانه ام ابریست" ساختی متناسب با مفهوم خود میگیرد
مصراع بعدی " یکسره روی زمین ابریست با آن " ساختی متناسب با عملکرد و مفهوم خود
دلیلی ندارد مصراع اول را آنقدر بکشیم یا دومی را آنقدر بفشاریم که همقد هم شوند.
همانگونه که ضرورتی ندارد گوش را آنقدر بکشیم که همقد دست یا پای آدمی بشود.
..........................................

آی آدم ها

آی آدمها ، که بر ساحل نشسته شاد و خندانيد ،
يک نفر در آب دارد می‌سپارد جان
يک نفر دارد که دست و پای دائم می‌زند
روی اين دريای تند و تيره و سنگين که می‌دانيد ،
آن زمان که مست هستيد
از خيال دست يابيدن به دشمن ،
آن زمان که پيش خود بيهوده پنداريد
که گرفتستيد دست ناتوان را
تا توانائی بهتر را پديد آريد ،
آن زمان که تنگ می‌بنديد
بر کمرهاتان کمربند ...
در چه هنگامی بگويم ؟
يک نفر در آب دارد می‌کند بيهوده جان ، قربان .
آی آدمها که بر ساحل بساط دلگشا داريد ،
نان به سفره جامه تان بر تن ،
يک نفر در آب می‌خواند شما را
موج سنگين را به دست خسته می‌کوبد ،
باز می‌دارد دهان با چشم از وحشت دريده
سايه‌هاتان را ز راه دور ديده ،
آب را بلعيده در گود کبود و هر زمان بيتابی‌اش افزون .
می‌کند زين آبها بيرون
گاه سر ، گه پا ،
آی آدمها !
او ز راه مرگ اين کهنه جهان را بازمی‌پايد ،
می‌زند فرياد و امّيد کمک دارد .
آی آدمها که روی ساحل آرام در کار تماشائيد !
موج می‌کوبد به روی ساحل خاموش ،
پخش می‌گردد چنان مستی به جای افتاده . بس مدهوش
می‌رود ، نعره‌زنان اين بانگ باز از دور می‌آيد ،
آی آدمها !
و صدای باد هر دم دلگزاتر ،
در صدای باد بانگ او رهاتر ،
از ميان آبهای دور و نزديک
باز در گوش اين نداها ،
آی آدمها !

منبع:
کتاب تاریخ تحلیلی شعر نو- شمس لنگرودی

شعر جهان - جان دان

2010-06-17T11:53:00.000+04:30

شاعران متا فیزیک:

شعرای متافیزیک جان دان و پیروانش در قرن هفده بودند که در اشعار خود
با استفاده از زبان محاوره و مجازهای بعید به شرح مسائل بنیادین فلسفی و الهی پرداختند.
-این نام را نخستین بار دکتر ساموئل جانسن بر آنان نهاد.
الیوت مکتب آنان را از جریانات مهم و جدی تاریخ ادبیات برشمرده است و در مقاله ای با عنوان
"شاعران ماورا،الطبیعی" نظریه ی گسست شعور را مطرح میکند که مطابق آن نزد دان و پیروانش
کل شعور(احساس و اندیشه) حالت به هم پیوسته و یکپارچه داشت. اما پس از انقلاب قرن هفدهم
احساس و اندیشه از هم جدا شدند و گسست شعور به وجود آمد.
شاعران ماورا،الطبیعه اندیشه را به احساس بر میگرداندند و ادراک را به حالتی درونی تبدیل می کردند.
-این مکتب از کلیشه های فکری و زبانی موسیقی نرم و روان الیزابتی میپرهیزد و به بینش و بیانی
بدیع دست می یابد.
زبان این شاعران ساده و روشن و به دور از هر گونه آرایه ی لفظی و کلامیست.
-بن جانسن از موسیقی و کلام نا مانوس دان به شگفت آمده و گفته است :
جان دان را باید به خاطر نا هماوایی و ناهماهنگی وزن به دار آویخت!
و در جای دیگر میگوید:
او از برخی جهات برترین سراینده ی جهان است.
.................................
جان دان

جان دان در سال 1572 كه احساسات ضد كاتوليك تقربياً به اوج رسيده بود در خانوادهاي كاتوليك و مرفه چشم به جهان گشود. او در دانشگاههاي آكسفورد وكمبريج و"لينكلن اين" تحصيل كرد و آموزش وكالت ديد اما به دليل كاتوليك بودنش هرگز درجه هايی به او ندادند و نتوانست وكالت كند. پس از اينكه درسن چهار سالگي پدرش را از دست داد، وارث ثروتي فراوان شد اما چون استعداد تجارت نداشت به تحصيل روي آورد.

او به مطالعه الهيات، طب، حقوق و علوم كلاسيك پرداخت و شعر سرود. سپس به پارلمان و دربار راه يافت و مورد حمايت "سرتوماس اگرتون" قرار گرفت. درست در زماني كه همه چيز خوب پيش ميرفت ازدواج پنهاني او با دختر يك نجيب زاده بنام "آن مور" تمام اميدهاي او را بر باد داد.

او از مقام خود عزل شد و به زندان افتاد، زندگياش قرين رنج و محنت و سختي گشت و در حاليكه فرزندانش زياد بودند دچار مشكلات مالي فراوان گشت. در همان سالها مرثيهاي در مرگ اليزابت دختر "سررابرت دروری" سرود که سبب اهدا خانهاي به وی شد و به مدد دوستاني كه داشت دوباره زندگياش رونق گرفت.
در سال 1607 "جيمز" از وي خواست تا كشيش كليساي "انگليكن" انگليس شود ولي او نپذيرفت اما جيمز معتقد بود كه او كشيش موفقي خواهد شد سرانجام در سال 1615 در سن 42 سالگي كشيش و واعظ مخصوص "لينكن اين" شد و 6 سال بعد به رياست كليساي "سنت پال" برگزيده شد. مرگ همسرش در سال 1617 وي را دچار اندوهي جانكاه كرد و دو سال بعد در بستر بيماري افتاد تا آنكه در سال 1631 از بستر بيماري برخواست و در حضور شاه موعظه مشهورDeaths Duel" "[1] را ايراد كرد و پس از مدت كوتاهي در گذشت. وي در زمان حيات آثار خويش را چاپ نكرد اما نسخههاي خطي اشعارش در اختيار دوستانش قرار ميگرفت و سالها پس از مرگ وي به چاپ رسيد. شهرت راستين جان دان در دهه هاي دوم و سوم قرن بيستم نمايان گشت و به اوج رسيد.

-او در یکی از نامه های خصوصیش دو وجه متباین خود را بدین گونه از هم جدا میکند:
یکی سلحشوری ماجراجو که برای دلدادگان رنگارنگ خود مدیحه میسرود و دیگری دکتر جان دان
سرپرست کلیسای جامع سنت پال و سراینده ی غزل های روحانی(که از مهمترین اشعار او به شمار می آیند)
.......................

غزلواره ی روحانی 5

من جهانی کوچکم که با حیلت و راز
از عناصر و از روحی ملکوتی سرشته شدم
لیک هر دو بخش جهانم را
گناه اغواگر به شب بیکران در افکنده
و هر دو بخش مرا مرگ در پیش است.
ای که در فراسوی آسمان که اوج عالم بود
سپهر ها ی تازه ای یافته ای
و دریاهای تازه ای در نوشته ای
دریاهای تازه ای در دیدگانم فرو ریز
تا جهان خویش را با سرشک سرریزم غرقه کنم
یا که پاکیزه اش فرو شویم
اگر که دیگر بار هرگز غرق نمیتوانم شد
لیک ای وای که جهانم را
آتش سوزان در راه است
افسوس آتش شهوت و رشک
بیش از اینش سوزانده
و بر تباهیش افزوده است
پروردگارا آن شعله ها را فرو بنشان
و مرا فرو سوز در آتش شوق سرای و سیمایت
که زبانه ها ی سوزانش شفا بخش است.

منابع:
مجموعه ی از شکسپیر تا الیوت
narrator

پیشگامان شعر نو - جعفر خامنه ای

2010-06-16T14:23:00.000+04:30

بنا به گفته مرحوم يحيي آرين پور اديب و پژوهشگر ارزشمند معاصر در كتاب « از صبا تا نيما» پيش از سال 1332 هجري قمري يعني در حدود سال 1292 شمسي (77 سال پيش) جعفر خامنه اي يكي از جوانان روشنفكر و آزاديخواه و مبازر آذربايجان كه زبان فرانسه را پنهان از پدر متعصب خود، آموخته و به ادبيات نوين تركان عثماني نيز آشنايي داشت، از شكل معمول اشعار فارسي عدول كرده و فطعه هاي بي امضاء با قافيه بندي جديد و بي سابقه و مضمونهاي نسبتا تازه انتشار مي داد يكي از اين قطعه ها كه ادوارد براون در تاليف خود « تاريخ مطبوعات و ادبيات ايران نو» نقل كرده است، چنين است:

به وطن

هر روز به يك منظر خونين به در آيي

هر دم متجلي تو به يك جلوه جانسوز

از سوز غمت مرغ دلم هر شب و هر روز

با نغمه نو تازه كند نوحه سرايي

اي طلعت افسرده و اي صورت مجروح

آماج سيوف ستم، آه اي وطن زار

هر سو نگرم خيمه زده لشكر اندوه

محصور عدو مانده تو چون نقطه پرگار

محصور عدو، يا خود اگر راست بگويم

اي شير، زبون كرده تو را رو به ترسو

شمشير جفا آخته روي تو ز هر سو

تا چند بخوابي؟ بگشا چشم خود را از هم

برخيز يكي صولت شيرانه نشان ده

يا جان بستان يا كه در اين معركه جان ده

شعر جهان - بن جانسن

2010-06-15T18:16:00.000+04:30

بن جانسن (۱۵۷۲ ـ ۱۶۳۷)Ben Jonson بنجامین جانسن، که از او به نام بن جانسن یاد می‌شود. هنرپیشه، شاعر و نمایشنامه نویس مشهور دورهٔ الیزابت، در یازدهم ژوئن ۱۵۷۲ میلادی در ناحیه وست مینستر لندن به دنیا آمد.
مهمترین آثار او عبارتند از : والپون - (Volpone) ، کیمیاگر (The Alchemist) که از کمدی های ممتاز او هستند.

بن جانسن در اصل اسکاتلندی بود و پدرش ابتدا ثروتی داشت که بعدها درکشمکش‌های مذهی دورهٔ سلطنت ملکه ماری تئودور، که در انگلستان به وقوع پیوست دارایی خود را از دست داد و به مسلک کشیشان درآمد. ملکه ماری که یک کاتولیک متعصب بود با همهٔ پیروان ادیان و مسلک‌های دیگر دشمنی داشت و این نفرت تا بدان جا بود که در دوران فرمانروایی او بیش از سیصدنفر را به جرم بی دینی زنده زنده در آتش سوزاند.

پدر بن جانسن عمرش چندان نپایید و یکی دوماه پس از تولد او چشم از جهان فروبست و مادرش با تنگدستی و فقر دست به گریبان بود، برای ادامه زندگی شوهر دوم برگزید. ناپدری اش به شغل بنایی اشتغال داشت. بن جانسن برای ورود به مدرسه ناچار بود با ناپدری اش کارکند و درآمد اندکش را برای خرج تحصیلات پس انداز کند. در یک آموزشگاه خصوصی کلیسای سن مارتین تحصیلات ابتدایی را فراگرفت و سپس به آموزشگاه ست مینستر وارد شد. درآنجا به تحصیل ادبیات یونان و روم پرداخت. در۱۵۸۹ برای کمک به خانواده اش ناگزیر شد درسش را رها کند و با ناپدری خود به کار بنایی بپردازد. از آنجا که این شغل را هیچ وقت دوست نداشت به سپاهی از سربازان انگلیسی که عازم جبهه‌های فلاندر بودند پیوست (بین ۱۵۹۱ـ ۱۵۹۷) به زودی ازشغل سربازی هم خسته شد و به لندن بازگشت. برای مدتی به همان حرفه بنایی پرداخت و با دختری به نام آن لوییز آشنا شد و با او ازدواج کرد (۱۵۹۴) آن‌ها صاحب چهار فرزند شدند و این زن به همه سختی‌ها تا زمان مرگ از شوهرش جدا نشد.

-او دوست صمیمی ادیبانی چون شکسپیر . جان دان و فرانسیس بیکن بود و شعرای جوانی چون رابرت هریک و تامس کریو را به دور خود گرد آورد که نام گروه پسران بن را بر خود نهادند و همین گروه بعد ها هسته ی شاعران مکتب کاوالیه را پدید اوردند.
-اولین نمایش کمدی او "هرکس با مزاج خویش" بود که شکسپیر هم در اجرای آن نقش مهمی بازی کرد.
-او نخستین ادیبی است که در زمان خود کلیات اشعارش را چاپ کرد.
-نغزترین اشعار او غزل های غنایی اوست که غالبا برای همراهی با موسیقی تصنیف شده اند.

....................
ساعت شنی

بنگر دمی در این خرده های شن
که در جنبش ذرات خویش
فرو می ریزد از این جام شیشه ای.
باور توانی کرد که این شنها
پیکر دلداده ای بوده است
که در شراره ی چشمان نگارش
همچو پروانه ای گرم بازی
سراپا سوخته و خاکستر شده است؟
آری تا بیان کند که در مرگ نیز
ناخجسته همانند زندگی
حتی خاکستر دلدادگان را
آسایشی در کار نیست.

ترجمه ی : سعید سعید پور/ از مجموعه ی "از شکسپیر تا الیوت"
...................
منابع: ویکی پدیا و کتاب از شکسپیر تا الیوت

پیشگامان شعر نو - شمس کسمایی

2010-06-14T17:59:00.000+04:30

شمس کسمايي که به سال ۱۲۶۲ ه. ش. در يزد زاده شد بود، پس از ازدواج به همراه همسرش، که تاجر چاي بود، به عشق آباد روسيه (مرکز ترکمنستان کنوني) رفت. وي پس از چهار سال اقامت و به دنبال ورشکستگي شوهرش در سال ۱۲۹۷ ه.ش به همراه همسر و دو فرزندش (صفا و اکبر) به ايران بازگشت و در تبريز، که مقارن آن سالها مرکز جنب و جوش فکري و سياسي بود، ساکن گرديد. از همان آغاز به گروه نويسندگان نشريه تجدد به ميانداري تقي رفعت پيوست و در تحرکات اجتماعي و انقلابي آذربايجان مشارکت فعال داشت. در همين زمان پسرش، که نقاش چيره دستي بود و با چند زبان آشنايي داشت، در مبارزات جنگل کشته شد. ابولاقاسم لاهوتي در شعري با عنوان عمر گل به دلداري مادر داغدار شتافت و خطاب به شمس سرود:
در فراق گل خو اي بلبل
نه فغان برکش و نه زاري کن
صبر بنما و بردباري کن
مکن آشفته موي چون سنبل

شمس زني روشنفکر و آزادي خواه و مستقل بود. زبان روسي و فارسي ميدانست، در آذربايجان ترکي هم آموخت. پس از کشته شدن رفعت و روي کار آمدن رضاشاه، جمع مبارزان آذربايجان پراکنده شدند. همسر شمس به سال ۱۳۰۷ش در گذشت. او با تنها دخترش صفا به يزد رفت و بعد از آن که با شخص ديگري به نام محمدحسين رشتيان ازدواج کرد، زندگي خود و خانواده اش را به تهران منتقل کرد. سالهاي پاياني عمر او در تهران به گوشه نشيني گذشت، با اين حال خانه اش محل رفت و آمد روشنفکران بود تا اين که در سال ۱۳۴۰ ه.ش در گذشت. از اشعار او مقدار کمي باقي مانده است.
از شمس کسمايي در شهريور ماه ۱۲۹۹ش در مجله آزاديستان قطعه شعري با پاره هايي فارغ از قيد تسوي و قافيه بندي معمول پيشينيان منتشر شد که تقليد گونه اي از اشعار اروپايي بود و جزو نخستين نمونه هاي تجدد در شعر فارسي به شمار مي آيد. اينک بخشهايي از آن قطعه:

پرورش طبيعت
ز بسياري آتش مهر و ناز و نوازش
از اين شدت گرمي و روشنايي و تابش
گلستان فکرم
خراب و پريشان شد افسوس
چو گلهاي افسرده افکار بکرم
صفا و طراوت زکف داده گشتند مايوس

بلي، پاي بر دامن و سر به زانو نشينم
که چون نيم وحشي گرفتار يک سرزمينم
نه ياري خيرم
نه نيروي شرم
نه تير و نه تيغم بود، نيست دندان تيزم
نه پاي گريزم
از اين روي در دست همجنس خود در فشارم
ز دنيا و از سلک دنياپرستان کنارم
برآنم که از دامن مادر مهربان سر برآرم

منبع

شعر جهان-ویلیام شکسپیر

2010-06-13T20:56:00.000+04:30

ویلیام شکسپیر در ۲۳ آوریل سال ۱۵۶۴ متولد شد.شهرت شکسپیر به عنوان شاعر ، نویسنده، بازیگر و نمایشنامه نویس منحصر به فرد است و برخی او را بزرگترین نمایشنامه نویس تمام دوران می‌دانند اما بسیاری از حقایق زندگی او مبهم است.

ویلیام شکسپیر در ماه آپریل (احتمالا روز بیست و سوم) در استراتفورد متولد شد. پدرش بازرگان پشم و مادرش فرزند زمین داری محلی بود. شکسپیر احتمالا در مدرسه ی گرامر استراتفورد تحصیل و در آنجا اطلاعات ارزشمندی درباره ی لاتین به دست آورده ؛ اما ویلیام رهسپار آکسفورد و یا کمبریج نشد. درباره ی جوانی‌های ویلیام افسانه‌ها یست و در واقع سند مستندی وجود ندارد. اولین مدرکی که ما درباره ی او پس از مراسم تعمید و نام گذاری داریم از ازدواج او با آنی هاداوای anne hathaway در سال ۱۵۸۲ می‌باشد. که ثمره ی آن دختری در سال ۱۵۸۳ و یک دختر و پسر دو قلو در سال ۱۵۸۳ بود. پس از آن ما هیج اطلاعی در باره ی فعالیت‌های او برای ۷ سال نداریم ، اما وی احنمالا پیش از سال ۱۵۹۲ در لندن به عنوان بازیگرکار می‌نموده. در این موقع چندین هیثت بازیگران در لندن و دیگر مناطق وجود داشت که ارتباط شکسپیر با یکی یا بیشتر از آنها همگی حدسیات است. اما ما از ارتباط مفید و طولانی او با موفق ترین دسته بازیگران با نام مردان لرد چامبرلین The Lord Chambelain's Men اطلاع داریم که پس از آمدن جیمز اول به تخت مردان شاه the King's Men نام گرفتند. شکسپیر نه تنها با این گروه بازی کرد بلکه سرانجام سالار صاحب سهم و مدیر نمایشنامه شد. دسته شامل کسانی که در آن روزگار مشهورترین بازیگران بودند می‌شد مانند Richard Burbage (که بی شک خالق نقش‌های هاملت ، لیر و اوتلو بود) همین طور Robert Armin وWill Kempe (بازیگران نمایشنامه ی دلقک و احمق شکسپیر ) همچنین ایشان شناخته شده ترین تئاتر الیزابتی در سال ۱۵۹۹ بودند. شکسپیر در دوران نخستین خود را محدود تئاتر ننموده و در سال ۱۵۹۳ شعر عشقی اساطیری ونوس و آدونیس و در سال پس از آن نیز ربودن لاکریس را منتشرمنتشر ساخت. و تا ۱۵۹۷ وی کامکار شد تا خانه یی نو را در استراتفورد خریداری نماید و اینک او می‌توانست خود را یک جنتلمن بنامد .

فرانسیس میرس Francis Meres در پالادیس تامیا: خزانه هوش(۱۵۹۸) در رابطه با شکسپیر می‌گوید : همانطور که پلاتوس و سنکا Plautus and Seneca بهترین برای کمدی و تراژدی در میان لاتین هستند شکسپیر فاخرترین آنها از هر دو گونه در روی صحنه‌است.

با دو چکامه‌ای که شکسپیر در سال‌های ۱۵۹۳ و ۱۵۹۴ به چاپ رساند اشعار او زودتر از نمایش‌هایش چاپ شدند همینطور باید گفت که بیشتر غزل‌های وی باید در این سال‌ها نوشته شده باشند و نمایش‌های او پس از سال ۱۵۹۴ نمایان شده‌اند و او به طور کلی هر دو سال یکی را ارئه نمود که هریک شامل سرود و آهنگ‌هایی بسیار زیبایی می‌شدند .

نمایش‌های ابتدایی شکسپیر شامل : هنری چهارم ، تیتوس آندرونیکس ، رویای شبی در نیمه ی تابستان ، بازرگان ونیز و ریچار دوم می‌شود که همگی در میانه و اواخر دهه ۱۵۹۰ تاریخ گزاری شده‌اند.

همینطور بعضی از تراژدی‌های مشهور او که در اوایل دهه ۱۶۰۰ گفته شده‌اند شامل : اتللو ، شاه لیر و ماسبت می‌شود. در حدود سال ۱۶۱۰ شکسپیر به استراتفورد برای استراحت بر می‌گردد و با وجود آن به نوشتن ادامه می‌دهد که دوره ی رمان و کمدی-استراتژی او به حساب می‌آید مانند: طوفان، هنری هشتم ، سیمبلاین و داستان زمستان. درمورد غزلیات او می‌توان گفت که نخستین بار در سال ۱۶۰۹ به چاب رسیدند.

ویلیام شکسپیر به تاریخ ۲۳ آوریل ۱۶۱۶ میلادی درگذشت و جسد او دو روز پس از آن در کلیسای مقدس ترینتی به خاک سپردند . او حتی قطعه‌ای ادبی نیز برای روی سنگ قبر خود گفته که بر روی آن حک شده‌است : به خاطر حضرت مسیح از کندن خاکی که اینجا را احاطه کرده خودداری کن ، خجسته باد کسی که این خاک را رها کند و نفرین باد کسی را که استخوان‌های مرا بردارد. او در حالی مرد که به سال ۱۶۱۶ هیچ نسخه ی جمع آوری شده‌ای از آثار شکسپیر وجود نداشت ،و بعضی از آنها در نسخه‌هایی مستقل چاپ شده بودند که همان‌ها هم بدون نظارت ویرایش او بود. و در سال ۱۶۲۳ دو تن از اعضای هیئت شکسپیر جان همینگز و هنری کاندل نسخه‌ای جمع آوری شده از تمام نمایش‌هایش که مورد تصحیح و رسیدگی قرار گرفته شده بود به چاپ رسید که فیرست فالیو first folio نام گرفته شد .
................................................
آثار:

اتلو
مکبث
هملت
ژولیوس سزار
رومئو و ژولیت
تاجر ونیزی
شاه لیر
رویای شب نیمه تابستان
هنری ششم
دو نجیب‌زاده ورونایی
ریچارد سوم
تیتوس آندرونیکوس
کینگ جان
ریچارد دوم
هنری چهارم
کمدی اشتباهات
هیاهوی بسیار برای هیچ
هنری پنجم
تروئیلوس و کریسدا
آنتونیوس و کلئوپاترا
تیمون آتنی
پریکلس
کوریولانوس
حکایت زمستان
هنری هشتم
رام کردن زن سرکش

اشعار غنایی شکسپیر نیز از شاهکارهای شعر و ادبیات انگلیسی است. از آن جمله می‌توان به منظومه‌های زیر اشاره کرد:

مجموعه غزلیات شکسپیر
ونوس و آدونیس
زائر پرشور
...................................................
غزلواره ی 72- (از مجموعه ی "از شکسپیر تا الیوت" ترجمه ی سعید سعیدپور)

به روز مرگ من
چون ناقوس عبوس را بشنوی
که جهانیان را ندا در دهد
که من از این جهان خوار گریخته ام
تا با خوارترین کرم ها درآمیزم
آنگاه دیگر سوگوارم مباش.
نه . چون این ابیات را بخوانی
مبادا دست سراینده اش را به یاد آری
چرا که چندان دوستست میدارم
که بهتر آن میدانم فراموشم کنی
تا آنکه غمگنانه در اندیشه ام باشی
آری با تو میگویم
اگر آنگاه که من با خاک درآمیزم
بر این چکامه نگاهی افکندی
مبادا نام این بیچاره را ورد زبان سازی
زنهار که پس از مرگم جهان فرزانگان
در ناله ات بنگرد و ما را هر دو به ریشخند گیرند.

پیشگامان شعر نو - ابوالقاسم لاهوتی

2010-06-13T01:14:00.000+04:30

ابوالقاسم لاهوتی در سال 1305 هجری برابر با 1264خورشیدی در کرمانشاه به دنیا آمد

وی هرگز به ایران بازنگشت و عاقبت در فروردین ماه سال ۱۳۳۶ خورشیدی در مسکو درگذشت. وی در گورستان نووودویچی مدفون گشته است.

منبع:ویکی‌پدیا

.............................

ابوالقاسم لاهوتی در روز 19 مهر ماه 1266 در کرمانشاه به دنیا آمد. پدرش، الهامی، پیشه کفش دوزی داشت و پدروپسر هر دو آزادی خواه بودند. 16 سال داشت که به کمک مالی یکی از دوستان خانواده برای ادامه تحصیل به تهران آمد. و دو سال بعد اولین غزل او که لحن سلحشوری وآزادگی داشت، در روزنامه حبل المتین کلکته منتشر شد.
لاهوتی در سال 1284 شمسی در تهران شب نامه واوراق سیاسی پخش می کرد ودر انقلاب مشروطه خواهی در صف فداییان آزادی قرار داشت. او در سال 1287 در رشت با گروه مستبدان جنگیده وبه پاداش جانفشانی های خود نشان ستارخان گرفت.
نخستین اشعار لاهوتی در روزنامه های آن عهد از جمله ایران نو منتشر می گردید. مجموعه اشعار لاهوتی از سال 1923 تا 1960 میلادی 31 بار به زبان فارسی ، 32 بار به زبان روسی، سه بار به زبان ازبکی وچند بار به زبانهای ارمنی، قرقیزی و.. منتشر شد. روز دوشنبه دهم بهمن ماه 1300 آزادی خواهان آذربایجان به فرماندهی لاهوتی در تبریز قیام کردند وروز دوازدهم بهمن از شرف خانه وارد تبریز شد ومخبرالسلطنه هدایت استاندار آذربایجان را در ژاندارمری توقیف کرد. اما روز نوزدهم آن ماه قوای میاندوآب به تبریز رسید و روز بیستم نزدیک غروب ژاندارمها در جنگ شکست خوردند. لاهوتی با چند تن از رود ارس گذشتند وبه کشور شوروی پناه برد.
شاعر از وطن دور افتاده ایران تا پایان عمر در میان خانواده شوراها به عزت واحترام زیست.

منبع: انجمن شاعران ایران

...............................................
به نقل از شمس لنگرودی در کتاب تاریخ تحلیلی شعر نو او بین سالهای 1300 تا 1310 نخستین شعر شکسته ونخستین شعر هجایی خود را می سراید.
نخستین شعرشکسته ی او ترجمه ی یکی از آثار ویکتور هوگوست و سنگر خونین نام دارد و دومین اثر او که از اشعار معروف لاهوتیست وحدت و تشکیلات نام دارد و نخستین شعر هجایی او سرود دهقان.
وی در حدود 50 قطعه شعر نو ساخت که از این تعداد 20 قطعه چهار پاره 10 قطعه شکسته و 20 قطعه هجایی بود.
به روایتی نخستین شعر نو در ایران توسط او و در سال 1288 سروده شده است شعری با نام وفای به عهد.
............................................
شعری از او با نام عمر گل که خطاب به خانم شمس کسمایی به مناسبت کشته شدن پسرش نوشته شده:

در فراق گل خود ای بلبل
نه فغان برکش و نه زاری کن
صبر بنماو بردباری کن
مکن آشفته موی چون سنبل

تو که شمس سمای عرفانی
برترین جنس نوع انسانی
باعث افتخار ایرانی
بهتر از هر کسی تو می دانی
که دو روز است عمر دوره ی گل

2010-06-11T20:18:00.000+04:30

باور میکنم سنجاقک رویش می نشیند

انار از لبنانش میچکید

دامن یاغی روزهای گرسنگی را میپوشد

که شرابی شده ناخن‌هایش

که باد شیطنت آمیز میوزد

که این تصویر آنقدردم دستی است مانند دوستش دارم

من باور میکنم به کسی چه؟

ا-ع

...

2010-06-03T00:12:00.000+04:30

تنت
بی تابی بوی باروت و باران را
به دیوارها می دوزد
ودکمه های شهر
روی فریادهای پیراهنی
باز خواهد شد
پر از صدای بی قراری پنجره ها
که تپش های خیابان را
به آسمان می کشانند

اتاق
یکریز
ریختن
است

و آخرین نفس های پیراهنی
تخت را
خواهد
ایستاد

در من
تلاطم چکیدن انگشتانی
بی تاب رطوبت دیوارهاست
و در تو
باریدن بی قراری خیابان
عریانی شهر را
به آسمان خواهد ریخت.

روزبه سوهانی

شعری از تقی رفعت

2010-06-01T23:51:00.000+04:30

برخيز بامداد جواني ز نو دميد

برخيز صبح خنده نثارت خجسته باد

برخيز روز ورزش و كوشش فرا رسيد

برخيز و عزم جزم كن، اي پور نيكزاد

بر ياس تن مده، مكن از زندگي اميد…

بايد براي جنگ بقا نقشه اي كشيد

بايد، چو رفته رفت، به آينده رو نهاد…

يك فصل تازه مي دمد از بهر نسل نو

يك نوبهار بارور، آبستن درو

برخيز و حرز جان بكن اين عهد نيكفال

برخيز و باز راست كن قد تهمتن

برخيز و چون كمان كه به زه كرد شست زال

پرتاب كن به جانب فردات جان و تن

تقي رفعت، تجدد، شماره نوروزي 1297 شمسي

پیشگامان شعر نو - تقی رفعت

2010-06-01T23:26:00.000+04:30

ديگر شاعري كه پيش از نيما نوپردازي را در شعر پذيرفته « ميرزا تقي خان رفعت» سردبير روزنامه تجدد و مدير مجله ادبي آزاديستان تبريز بود، كه ماهها با غرلسرايان و قصيده گويان متعصب مبارزه كرد، در زمانه اي كه عدول از قواعد عروضي نوعي كفير محسوب مي شد رفعت سرسختانه قواعد را در هم شكست و در برابر انتقادهاي كهنه انديشان مقاومت به خرج داد، با سلاح خود آنان به جنگشان رفت، انتقاد را با انتقاد پاسخ گفت و شعر نو را ضرورت اجتناب ناپذير زمانه دانست.

اما مبارزه كهنه و نو به همت ميرزا تقي خان رفعت در روال منطقي افتاده بود كه با خودكشي او براي مدتي از شور و هيجان افتاد. در آخرين روزهاي تابستان سال 1299 شمسي رفعت خودكشي كرد.

خودكشي رفعت جنجال آفرين نبود، زيرا مردم هنوز شعر نو را باور نكرده بودند و باور شعر نو با نيما آغاز شد، ولي با اين وجود نمي توان همت افرادي مانند رفعت را در نوپردازي، منكر شد.

ميرزا تقي خان رفعت فرزند آقا محمد تبريزي تحصيلات خود را در استانبول انجام داد. چند سال مدير مكتب «ناصري» ايرانيان در طرابوزان بود. در جنگ جهاني اول، حدود سال 1295 شمسي به تبريز آمد و معلم زبان فرانسه در دبيرستان هاي تبريز شد و روزنامه تجدد را كه مديريت آن با شيخ محمد خياباني بود نوشت و نيز در هنگام قيام دموكرات ها مجله ادبي «آزاديستان» را منتشر كرد كه چهار شماره از آن بيرون آمد. رفعت زبان تركي، فارسي و فرانسه را به خوبي مي دانست و به هر سه زبان شعر مي سرود و شعرهاي فارسي او در روزنامه تجدد و مجله آزاديستان چاپ مي شد.

«رفعت پس از آن كه در شهر طرابوزان تحصيلات خود را تكميل كرد، چند سال در همانجا مديريت مدرسه ناصري ايرانيان را عهده دار بود و هم مدتي در مدرسه فرانسوي ها دبيري داشت. وي موقعي كه در طرابوزان اقامت داشت، مقالات علمي، ادبي و سياسي در روزنامه هاي پاريس به امضاي يك نفر ايراني مي نوشت، دولت فرانسه توسط كنسول طرابوزان، مدال افتخار بدو فرستاد. فقيد دانشمند در حقيقت شهيد فضيلت و بلندي مقام ادبي شد.

كار من در گره از پر هنري افتادست دارد از جوهر خود مو قلم فولادم

شادروان رفعت در علم جغرافي و هندسه يد طولاني داشت و در فن رسم و نقاشي استاد زبر دست بود. بدون اغراق جواني تربيت شده و تحصيل كرده اي مانند رفعت كمتر ديده شده، پاكي اخلاق رفعت مورد توجه و تصديق بيگانه و خويش بود، ولي حساس و پرشور، بي گمان دلداده ميهن عزيز بود.2»

«رفعت كه قدي متوسط، جثه اي لاغر، قيافه اي متناسب، چشم و ابروي درشت و سياه، نگاههاي تند و جذاب، رنگي پريده، قلبي از برگ گل نازكتر و دلي حساس و پر از عشق و شور داشت يكي از پيشگامان قيام ملي آذربايجان و هم عهد و مجذوب روح داهي بزرگ ايران شيخ محمد خياباني بود3».

او كه از دل باختگان پرشور و صميمي تجدد ادبي و اجتماعي ايران بود، اعتقاد داشت كه « ادبيات قديمي ما از منابع اوليه خودش دور افتاده، در يك حوزه وسيع تراكم يافته و به حال ركود و سكون در آن رختخواب فراخ مستقر و متوقف شده است، يك سد سديد، كه اختيار داريم آن را يك سد محافظه كاري بناميم، اين امواج متراكم ادبي را در آن حوض وسيع محبوس داشته است. وقتي كه ما مي گوئيم « متصدي هستيم در اين زمنيه جرياني به وجود بياوريم» طبعا” معلوم مي گردد كه مقصود ما و نقشه ما عبارت از رخنه انداختن در بنيان اين سد سديد استمرار و ركود است4». «وي عملا براي رخنه انداختن در اين بنيان هزار ساله به سرودن

شعري پرداخت كه هم از حيث فرم و هم از لحاظ مضمون با شيوه شعري قدما تفاوت داشت، در آن قافيه رعايت نشده و مصرع ها

مساوي نبودند و بدين جهت مورد جمله مدافعين شعر كلاسيك قرار گرفت.

رفعت با نوشتن مقاله هاي انتقادي عميق كه نشانه بينش عميق سياسي و اجتماعي اوست توجه تمام محافل ادبي تهران را به خود جلب مي كند و به نويسندگان روزنامه هاي تهران درس تجدد و آزادي خواهي مي دهد. او با طرح مجادلات سازنده ادبي با ملك الشعراي بهار و ديگران راه را براي پيدايش شعر نو هموار مي كند و با حمله به قلعه هاي كهنه ادبي و مدافعان تحجر، زمينه را براي ظهور نيما آماده مي سازد.1»

« رفعت مي گويد نبايد فراموش كرد كه اساس دعوي فقط دانستن اين است كه آيا افكار و تعليمات شعرا و ادبا و حكماي قديم بري امروز يك ملت معاصر و متجدد كفايت مي دهد يا نه؟ به عبارت اخري آيا اشعار و مثنويات قدما در ما افكار نو، انطباعات نو، اطلاعات نو و تجسسات نو، يك كدام چيز نو، توليد مي كند يا نه؟ و در جواب به بهار در مقاله سعدي كيست؟ بعضي نظريات او را رد مي كند و نظريه تازه اي ارائه مي دهد. او مي گويد بطور كلي بايد امروز ادبيات نوي به وجود آورد. به اعتقاد او ادبيات كلاسيك به هيچ وجه همه نيازهاي مردم قرن بيستم را در ايران برآورده نمي كند و مي گويد وقتي ما بخواهيم، حس ملي و قهرمان پرستي خود را به هيجان بياوريم داستان هاي شاهنامه را مي خوانيم و هنگامي كه نياز به حالت فيلسوفانه يا لذت روحاني و معنوي داشته باشيم گلستان سعدي و بوستان را خواهيم خواند اما هنگامي كه بخواهيم احساسات و نيازهاي امروزين را ارضاء كنيم چه بايد بخوانيم؟ ما در اين زمنيه متاسفانه چيزي نداريم. شعراي عصر ما با آن كه با ما معاصر هستند اما در واقع سعدي ها و فردوسي ها ناكاملند و يا احيانا” از حافظ الهام مي گيرند. آنها نمي توانند روح ما را تسخير كنند آن چنان كه سعدي مي كند و نه مي توانند جراحت روح ما را التيام بخشند و وقتي ما مي خواهيم رهبري فكري كه مسائل مورد نياز ما را بيان كند پيدا كنيم وجود ندارد و همچنان مسائل بغرنج و پيچيده بجاي مي ماند. به همين دليل است كه شعر ما نياز فراواني دارد به دگرگون شدن و تجدد واقعي…

مقارن همين ايام در سال 1336 ه.ق در تهران مجله اي داير مي شود به نام «دانشكده» با مديريت محمد تقي بهار، مدير مجله در سرمقاله شماره اول تحت عنوان « مرام ما» نويد مي دهد كه اميدوار است كه نمونه اي از روح نوين ادبيات قرن بيستم بر بنيان محكم زبان فارسي و حفظ لغات زنده و شيرين و امثال و يادگارهاي تاريخي اين لسان نمكين به هموطنان ادب دوست خود عرضه دارد، و بدين وسيله نوعي تجدد ادبي را پيشنهاد مي كند. وي معتقد است كه بايد در ادبيات ما و حتي لغات و اصطلاحات و طرز اداي مقاصد ما تغييراتي حاصل شود. اما اين تغييرات موافق باشد با احتياجات فعلي هيات اجتماعيه و مطابق محيطي كه ما را تكميل خواهد نمود و مي نويسد: «يك تجدد آرام آرام و نرم نرمي را اصل مرام خود ساخته و هنوز جسارت نمي كنيم كه اين تجدد را تيشه عمارات تاريخي پدران شاعر و نياكان اديب خود قرار دهيم. اين است كه ما فعلا” آنها را حرمت نموده و در پهلوي آن عمارات، به ريختن بنيان هاي نو آئين تري كه با سير تكامل، ديوارها و مرزهايش بالا روند مشغول خواهيم شد.»

با اتنشار اين رام نامه مجددا” تقي رفعت در روزنامه تجدد يك سلسله مقالات تحت عنوان « مسئله تجدد در ادبيات» انشار مي دهد و نظريات بهار را در زمينه نحوه ادراك از مفهوم تجدد مورد انتقاد قرار مي دهد و خطاب به مدير مجله دانشكده مي نويسد: از آن چيزي كه شما «سير تكامل» مي ناميد و ما شنوندگان سير في المنام تصور مي كنيم، بلي از آن نقشه بطالت و جبن دست برداريد تجدد به مثابه انقلاب است و انقلاب را نمي شود با قطره شمار مانند دارو به چشم جماعت ريخت و جوانان دانشكده را تهييج مي كند

كه برخلاف جريان آب شنا كنند و براي فردا بنويسند و خطاب به آنها مي نويسد: امروز، مي بينيد كه شخصا” سعدي مانع از موجوديت شماست، تابوت سعدي گاهواره شما را حفظ مي كند عصر هفتم بر عصر چهاردهم مسلط است ولي همان عصر كهن به شما خواهد گفت هر كه آمد عمارت نو ساخت و شما در خيال حراست كردن عمارت ديگران هستيد، در صورتي كه اگر در واقع هر كه مي آمد عمارت نو مي ساخت، سعدي منزل به ديگري نمي توانست پرداخت… در زمان خودتان اقلا” آنقدر استقلال و تجدد به خرج بدهيد كه سعدي ها در زمان خودشان به خرج دادند. در زير قيود يك ماضي هفتصد ساله پخش نشويد، اثبات موجوديت نمائيد.

بدين نحو مجددا” موضوع لزوم تجدد در ادبيات فارسي پيش كشيده مي شود. بهار و همكارانش در مجله دانشكده در مورد شعر و ادبيات و شعر خوب و تاثير محيط در ادبيات و انقلاب ادبي مقالاتي مي نويسد و بحث هاي تازه اي پيش مي كشند و تقي رفعت نيز در روزنامه تجدد و مجله آزاديستان تبريز در مورد ادبيات و تجدد در شعر نظريه هاي خاصي ابراز مي دارد و شعر و ادبيات را از سه نظر اساسي: شكل، زبان و اسلوب، قابل تغيير و دگوگوني مي داند

منبع

در شب سرد زمستانی - نيما

2010-05-31T23:35:00.000+04:30

در شب سرد زمستانی
کوره‌ی خورشيد هم ، چون کوره‌ی گرم چراغ من نمی‌سوزد .
و به مانند چراغ من
نه می‌افروزد چراغی هيچ ؛
نه فرو بسته به يخ ، ماهی که از بالا می‌افروزد .

من چراغم را در آمد رفتن همسايه‌ام افروختم در يک شب تاريک
و شب سرد زمستان بود ،
باد می‌پيچيد با کاج ،
در ميان کومه‌ها خاموش
گم شد او از من جدا زين جاده‌ی باريک .
و هنوزم قصّه بر يادست
وين سخن آويزه‌ی لب :
که می‌افروزد ؟ که می‌سوزد ؟
چه کسی اين قصّه را در دل می‌اندوزد ؟

در شب سرد زمستانی ،
کوره‌ی خورشيد هم ، چون کوره‌ی گرم چراغ من نمی‌سوزد .

2010-05-30T23:40:00.000+04:30

من یک جاده ام
می آیم بی آن که بیایم
می رسم بی آن که رسیده باشم
به دور دست جاده نگاه می کنی
پیش پای توام

شمس لنگرودی

از گروس عبدالملکیان

2010-05-22T23:24:00.001+04:30

هوا

که پیرهن پوشیده

هوا

که میز صبحانه را می چیند

هوا

که گوش می دهد به شعرهام

هوا

که لب بر لبم می گذارد

هوا

که داغم می کند

هوا

که هوایی ام کرده

هوا

که حواسش نبود این شعر است

و از پنجره بیرون رفت .

2010-05-19T13:35:00.000+04:30

سبک /

سنگین می کنی کلمه را
که ناخواسته
تاریک می شود
اتاق
و درها باور نمی کنند
این هجوم
تصویر عریانی یک درخت بود
که به ریشه اعتقاد نداشت !
سنگین / سبک
می کنی زمان را
که فردا اگر طوفان
به گریه نمی افتاد
جنگل هیچوقت اینهمه
درخت نداشت ...

غزل آزامقدم

2010-05-09T18:28:00.000+04:30

سنجاقکیست

بر انگشت ها ی من

که شانه هایت را

تا ابتدای بادها

پرواز

خواهد

کرد

روزبه سوهانی

از الیاس علوی

2010-04-17T19:35:00.000+04:30

از بهار

تقویم می ماند ...

از من ...

استخوانهایی که تو را

دوست داشتند ...

شعری از ...

2010-04-05T20:09:00.000+04:30

افسوس هر آنچه بُرده ام باختنی ست

بشناخته ها تمام نشناختنی ست

برداشته ام هر آنچه باید بگذاشت

بگذاشته ام هر آنچه برداشتنی ست ...

2010-03-25T20:00:00.000+04:30

سر گذشت

آینه

تویی

سر

گذشت

شیشه

سنگ !

و افسانه

در ضمیر هیچ کتابی

ابدی نیست

فردا که برگردی

پرده های ِ آبی ِ امروز

ارغوانی اند

و مردم

از مسیری

بر می گردند

که زمستان

می رفت ...

فرقی ندارد

فنجان کدام قهوه را

بر گردانی

هر پشت پنجره

صندلی ها

واژ گونند

و کافه

تنها عکسی ست

که در آن

آخرین

شمع تولدت را

خاموش کردی !

...

گاهی

کلمه ...

انتقام خیابانی ست

دو طرفه

گاهی

زمان

سر زمین ِ

مقدسی ست .

غزل آزادمقدم

فا ل

2010-03-16T11:41:00.000+03:30

پیشانی من

ربطی

به برفی

که

روی تنت ریخته

به عکس های دو نفره

در خیابانِ درخت های بلند

به تخت یکنفره

در اتاق ِ تاریک ِ

روبه باران

به هیچ یک از

آجرهای ضد گلوله

َندارد .

چراغ خانه را

روشن می گذارم و ...

می روم

قهوه آماده است

روی اجاق

باد ِ

سرخی

از کنار گردنت رد می شود

دکمه های پیرهنت را

ببند !

قرار است

این آخرین دستمالی

باشد که

گریه می کنم

و آخرین

آینه ای که روبرویش

لب هایم

را برایت

رنگ می زنم

قرار است هر هفته نبینمت

قرار است

هر روز

با هیچکس

حرف نزنم

...

دکمه های

پیرهنت را

باز کن

من را آغوش بگیر

دکمه های

پیرهنت را

ببند ...

غزل آزادمقدم

شعری از مجید سعدآبادی

2010-03-14T10:22:00.000+03:30

لبخند آبی بخاری
به لبهای انسان کاغذی
جز مرگ معنایی نمی دهد
صدای قیچی
در گوش انسان کاغذی !
راستی اگر دنیا
کاردستی کودکانه ای
در راهروی یک مدرسه باشد
چه فرق می کند
روی نیمکت پارک نشسته باشی
یا در خانه
سر از پنجره بیرون آورده باشی
بادی نیست
روح نازکت را بلرزاند

وبلاگ شاعر